Закон за заштита од пушење: Министерството за здравство вели дека нема одложување

На 16 февруари 2026 година, по медиумските шпекулации дека најавените построги правила против пушењето „се релаксираат“ и дека стартот ќе се помести, ресорното министерство соопшти дека новото законско решение не се одложува и дека ќе оди по редовна процедура и рокови.

Според соопштението, во моментов се финализира анализата на коментарите пристигнати преку ЕНЕР и ставовите од засегнатите страни, институциите и бизнис-заедницата, по што „следната недела“ финалната верзија треба да биде доставена до Владата. Пораката е дека усогласувањата не ја менуваат суштината: фокусот останува на спречување на започнување со пушење кај младите и на поголема заштита од пасивно пушење во затворени јавни и работни простории.

Клучната конфузија, признаено или не, се врти околу терминот „фазна имплементација“. Министерството тврди дека фазноста не е одложување „по усвојувањето во Собранието“, туку опис на начинот на примена во првите месеци: појачан надзор, информирање и опомени за да можат институциите, угостителите и граѓаните да се прилагодат и да добијат јасни насоки. Поентата е да се избегне шок-терапија на терен и да се гради култура на почитување правила што ќе држи на долг рок, наместо да се претвори во кратка кампања со селективни казни.

Но токму тука е и најважното прашање за јавноста: ако „првата фаза“ е доминантно едукативна, дали ќе има јасна временска рамка и мерливи критериуми кога контролите преминуваат од опомени во санкции – и дали инспекциските служби реално имаат капацитет за конзистентна примена. Без таква рамка, фазноста лесно може да изгледа како практично пролонгирање, дури и ако формално законот стапува на сила по донесување и објавување.

Во изјави од изминатиот период, министерот за здравство Азир Алиу ја бранеше линијата дека решението е „европско“ и во склад со препораките на Светската здравствена организација, со аргумент дека земјата има висока стапка на пушење и дека мерките треба да ја намалат и употребата кај младите. Истовремено, дел од медиумите ја отворија дилемата дали јавниот притисок од угостителскиот сектор ја турка државата кон помека примена, барем во почетокот. Во таков амбиент, институционалната јасност – што точно значи „фаза“, колку трае и кој ќе мери ефект – станува подеднакво важна како и самата забрана.