25 години Википедија, македонската верзија влегува во 23-та година со речиси 158.000 статии

На 15 јануари 2026, Википедија одбележува 25 години од лансирањето на проектот што го промени начинот на кој светот бара и проверува информации. Од експеримент со неколку десетици страници во 2001 година, енциклопедијата денес е инфраструктура на интернетот: милиони текстови, на стотици јазици, уредувани од заедница што работи без централен уредник и без класична редакција.

Јубилејот доаѓа во момент кога Википедија се соочува со нова реалност: содржината сè почесто се „вшмукува“ од алатки со вештачка интелигенција, а дел од сообраќајот што порано завршуваше на страниците, сега се пренасочува во резимирања во пребарувачи и чатботи. Токму затоа Фондацијата Викимедија ја отвори годишнината со порака дека моделот останува ист – човечки уредувано, проверливо знаење – но дека одржливоста станува уште поскапа и покомплицирана во ерата на масовно машинско користење.

Во оваа глобална приказна, македонската Википедија има свој тивок, но значаен јубилеј. Изданието на македонски јазик е пуштено во септември 2003 година и денес брои околу 158.000 статии, со неколку стотици активни уредници. Тоа е бројка што ја прави една од поголемите бази на содржини на македонски јазик воопшто – не само по обем, туку и по ширина: од историја и географија, до медицина, технологија и култура.

Она што ретко се забележува однадвор е дека македонската верзија не е само „превод“ на светот на локален јазик. Таа е и дигитален запис за локални поими, топоними, личности и настани што инаку остануваат расфрлани по архиви, медиумски текстови и лични сеќавања. Во таа смисла, растот на бројот на статии е важен, но уште поважно е прашањето колку тие статии се ажурираат, колку се поткрепени со извори и колку се отпорни на притисоци – од дезинформации до организирано „уредување“ од интересни групи.

По 25 години, Википедија веќе не е само енциклопедија. Таа е тест за тоа дали интернетот може да произведе знаење што ќе преживее политички циклуси, технолошки бранови и нови навики на читање. А македонската Википедија, во својата 23-та година, останува еден од ретките простори каде што македонскиот јазик има шанса да расте како јазик на факти, не само на мислења.