Нов Глас на Америка? САД креира портал што ќе ја прави достапна екстремно десната пропаганда забранета во Европа

Стејт департмент на САД развива онлајн портал што ќе им овозможи на луѓето во Европа и на други места да видат содржина забранета од нивните влади, вклучувајќи наводен говор на омраза и терористичка пропаганда, потег што Вашингтон го смета за начин за борба против цензурата, велат три извори за Ројтерс, во текстот што го пренесува EUaLive запознаени со планот.

Страницата ќе биде хостирана на „freedom.gov“, велат изворите. Еден извор вели дека официјалните лица разговарале за вклучување на функција за виртуелна приватна мрежа за да се прикаже дека сообраќајот на корисникот потекнува од САД и додаде дека активноста на корисниците на страницата нема да се следи.

Проектот, предводен од потсекретарката за јавна дипломатија Сара Роџерс, се очекуваше да биде претставен на Минхенската безбедносна конференција минатата недела, но беше одложен, велат изворите.

Иницијативата ја одразува улогата на Гласот на Америка од времето на Студената војна, кој емитуваше нецензурирани вести и информации во земјите од советскиот блок за да ја пробие државно наметнатата цензура и да го промовира слободното изразување.

Ројтерс не можеше да утврди зошто лансирањето не се случи, но некои претставници на Стејт департментот, вклучително и адвокати, изразија загриженост во врска со планот, рекоа двајца од изворите, без да ги детализираат загриженостите.

Проектот би можел дополнително да ги затегне врските меѓу администрацијата на Трамп и традиционалните сојузници на САД во Европа, кои веќе се заострени поради споровите околу трговијата, војната на Русија во Украина и притисокот на претседателот Доналд Трамп да воспостави контрола врз Гренланд.

Порталот би можел да го стави Вашингтон во непозната позиција да изгледа дека ги охрабрува граѓаните да ги прекршуваат локалните закони.

Во изјава за Ројтерс, портпаролот на Стејт департментот рече дека владата на САД нема програма за заобиколување на цензурата специфична за Европа, но додаде: „Сепак, дигиталната слобода е приоритет за Стејт департментот, а тоа вклучува и ширење на технологии за приватност и заобиколување на цензурата како што се VPN мрежите“.

Портпаролот негираше дека било проектот бил одложен и рече дека е неточно дека адвокатите на Стејт департментот изразиле загриженост.

Администрацијата на Трамп ја направи слободата на говорот, особено она што го смета за задушување на конзервативните гласови на интернет, фокус на својата надворешна политика, вклучително и во Европа и во Бразил.

Пристапот на Европа кон слободата на говорот се разликува од САД, каде што Уставот ги штити практично сите изрази. Ограничувањата на Европската Унија се зголемија од напорите за борба против секое повторно појавување на екстремистичката пропаганда што го поттикнуваше нацизмот, вклучително и нејзиното клеветење на Евреите, странците и малцинствата.

Американските претставници ги осудија политиките на ЕУ за кои велат дека ги потиснуваат десничарските политичари, вклучително и во Романија, Германија и Франција, и тврдеа дека правила како Законот за дигитални услуги на ЕУ и Законот за безбедност на интернет на Велика Британија ја ограничуваат слободата на говорот.

Делегацијата на ЕУ во Вашингтон, која делува како амбасада за блокот од 27 земји, не одговори веднаш на барањето за коментар за планот на САД.

Во правилата што најмногу се однесуваат на страниците на социјалните медиуми и големите платформи како што се Мета, Фејсбук и X. ЕУ ја ограничува достапноста – а во некои случаи бара и брзо отстранување на содржина класифицирана како нелегален говор на омраза, терористичка пропаганда или штетна дезинформација според група правила, закони и одлуки од 2008 година.

Спор со европските регулатори

Роџерс од Стејт департментот се појави како отворен застапник на ставот на администрацијата на Трамп во врска со политиките за содржини на ЕУ. Таа посети повеќе од половина дузина европски земји откако ја презеде функцијата во октомври и се сретна со претставници на десничарски групи за кои администрацијата вели дека се угнетувани. Министерството не ја стави Роџерс на располагање за интервју на барањето на Ројтерс.

Во Стратегијата за национална безбедност објавена во декември, администрацијата на Трамп предупреди дека Европа се соочува со „цивилизациско бришење“ поради нејзините миграциски политики. Се вели дека САД ќе дадат приоритет на „негувањето отпор кон моменталната траекторија на Европа во рамките на европските нации“.

Регулаторите на ЕУ редовно бараат од страниците со седиште во САД да отстрануваат содржина и можат да воведат забрани како последна мерка. X, кој е во сопственост на сојузникот на Трамп, Елон Маск, беше казнет со казна од 120 милиони евра во декември поради непочитување на прописите.

На пример, Германија во 2024 година издаде 482 наредби за отстранување на материјал за кој сметаше дека поддржува или поттикнува тероризам и ги принуди провајдерите да отстранат 16.771 содржини.

Слично на тоа, надзорниот одбор на Мета во 2024 година нареди отстранување на објавите на полска политичка партија во кои се користеше расна навреда и се прикажуваа имигрантите како силувачи, категорија содржина што законот на ЕУ ја третира како нелегален говор на омраза.

Нарекувајќи го планот на САД „директен удар“ врз европските правила и закони, поранешниот службеник на Стејт департментот, Кенет Проп, кој работеше на европските дигитални прописи, а сега е во Европскиот центар на Атлантскиот совет, рече дека freedom.gov „во Европа би се сметал како обид на САД да ги попречи одредбите од националниот закон“.

Во напорите за американскиот портал е вклучен и Едвард Користин, поранешен член на Одделот за владина ефикасност на Маск, велат два извори. Користин работи со Националното студио за дизајн, создадено од Трамп за разубавување на владини веб-страници. Ројтерс не можеше да го контактира Користин за коментар.

Не беше јасно какви предности ќе им понуди порталот на американската влада на корисниците кои не се достапни од комерцијалните VPN мрежи.

Веб-адресата freedom.gov е регистрирана на 12 јануари, според федералниот регистар get.gov. Во среда, страницата немаше содржина, но го прикажуваше логото на Националното студио за дизајн, зборовите „fly, eagle, fly“ и формулар за најавување.

Пред вториот мандат на Трамп, владата на САД помогна во финансирањето на комерцијални VPN мрежи и други алатки како дел од напорите за промовирање на демократијата на глобално ниво и помагање на корисниците да пристапат до бесплатни информации во Кина, Иран, Русија, Белорусија, Куба, Мјанмар и други земји.