Како астронаутите на Артемис ќе ја проучуваат површината на Месечината?

Како астронаутите на Артемис ќе ја проучуваат површината на Месечината денеска стана едно од клучните прашања на мисијата „Артемис II“, бидејќи четворица астронаути на НАСА и Канадската вселенска агенција, повеќе од половина век по последниот човечки лет околу Месечината, влегуваат во неколкучасовен прелет во кој главната научна алатка нема да биде само технологијата, туку и нивното сопствено око. За време на околу седумчасовниот период на набљудување, екипажот ќе ги следи и блиската и далечната страна на Месечината, ќе прави фотографии, ќе снима гласовни описи и ќе пренесува набљудувања што треба да помогнат во идните лунарни мисии.

И покрај огромниот технолошки напредок од времето на „Аполо“, НАСА и натаму смета дека човечкото око и мозок имаат предност кога треба да се препознаат суптилни промени во боја, текстура и релјеф. Токму затоа астронаутите не се испратени само како патници, туку како набљудувачи обучени да фатат детали што камерите не секогаш можат сигурно да ги протолкуваат. Во НАСА ова не го третираат како симболичен гест, туку како вистинска научна задача: екипажот треба да биде „очи“ на научниците на Земјата.

За таа цел, членовите на мисијата поминале повеќе од две години обука, вклучувајќи предавања, геолошки теренски вежби на Исланд и во Канада, симулации на прелетот и учење на клучни лунарни релјефни форми за полесна ориентација. Паралелно, НАСА воведе и нова улога во Контролата на летови — научни офицери за „Артемис II“, кои во реално време ќе ги насочуваат набљудувањата и ќе ги поврзуваат астронаутите со тимови за анализа на Земјата. Ова е проба не само за мисијата, туку и за нов начин на вградување на науката директно во човечките вселенски летови.

Според планот на НАСА, набљудувањето ќе биде прилагодено на точните услови на осветлување во моментот на прелетот. Астронаутите ќе ги следат најосветлените цели на површината, но и ќе бараат кратки светлосни блесоци од удари на вселенски отпад, како и прашина осветлена над лунарниот хоризонт. Во еден дел од мисијата тие ќе минат и низ речиси едночасовно целосно затемнување на Сонцето. Така, мисијата „Артемис II“ нема да слета на Месечината, но ќе ја претвори самата орбитална близина во научка лабораторија што треба да ја подготви следната фаза на враќање на човекот на нејзината површина.