Словенија пред ново мнозинство, Јанша ја тестира коалициската математика

Словенија влезе во нова фаза на постизборно прегрупирање откако парламентот усвои измени на Законот за влада со кои идниот кабинет би имал 14 наместо досегашните 19 министерства. Гласањето веднаш се прочита како прв посериозен тест за ново парламентарно мнозинство околу десниот блок предводен од Јанез Јанша.

Измените беа усвоени со 49 гласа „за“ и четири „против“. Поддршка дадоа пратениците на Словенечката демократска партија (СДС) на Јанша, Нова Словенија, Словенечката народна партија, „Фокус“, „Демократи“, „Ресница“ и пратениците на националните заедници. Против гласаа пратениците на Левица, додека дел од пратениците на Движењето Слобода и Социјалдемократите беа воздржани или отсутни.

Новата структура предвидува намалување на бројот на министерства од 19 на 14, со задржување на еден министер без ресор. Формално, оваа поставеност ќе важи по формирањето нова влада, но политичкиот ефект од гласањето веќе е видлив: партиите што ја поддржаа измената се оние од кои Јанша може да се обиде да состави владино мнозинство.

Словенија е во институционален застој по парламентарните избори од 22 март. Движењето Слобода на Роберт Голоб освои 29 места во 90-члениот парламент, само едно повеќе од СДС на Јанша, која доби 28 пратеници. За парламентарно мнозинство се потребни 46 гласа, а ниту еден од двата блока не успеа веднаш да обезбеди стабилна коалиција.

Голоб по неуспешните коалициски разговори најави дека неговата партија оди во опозиција, што ја отвори можноста иницијативата да премине кај Јанша. Сепак, и десниот блок сè уште нема јавно потврдена стабилна владина формула, иако гласањето за 14 министерства покажа дека во парламентот постои мнозинство што може да се движи околу СДС.

Претседателката Наташа Пирц Мусар претходно одби да предложи мандатар, оценувајќи дека ниту една политичка опција не покажала доволно сигурна поддршка за состав на влада. Со тоа процесот беше префрлен во парламентот, каде пратениците во следната фаза можат самите да предложат кандидат за премиер. Ако и таму не се обезбеди мнозинство, постапката продолжува во наредни кругови, а неуспехот може да ја одведе земјата кон нови избори.

Гласањето за намалување на бројот на министерства има двојна функција. Од една страна, се претставува како рационализација на владината структура и намалување на административниот апарат. Од друга страна, во момент на неизвесно мнозинство, тоа станува политичка проба за тоа кои партии се подготвени да се движат во правец на влада предводена од Јанша.

СДС претходно најави дека на партиите што ќе ја поддржат измената ќе им испрати основа за разговори за коалициски договор. Со тоа законот за влада не беше само техничка измена на бројот на ресори, туку и прв филтер за можната нова коалиција.

Словенечката политичка сцена по изборите останува поделена меѓу либералниот блок околу Голоб и десниот блок околу Јанша. Разликата од еден пратеник меѓу двете најголеми партии ја зголеми тежината на помалите партии, особено на оние што можат да ја надминат границата од 46 гласа потребни за избор на влада.

За Јанша, поддршката од 49 пратеници за новата владина структура е важен сигнал, но не е исто што и формално мнозинство за мандатар и влада. За да се врати на премиерската позиција, ќе треба да ја претвори оваа парламентарна поддршка во коалициски договор, распределба на ресори и политички договор меѓу партии што имаат различни интереси и различна тежина во новиот парламент.

За Словенија, исходот од ова прегрупирање ќе ја одреди не само идната влада, туку и насоката на политиките во период на економски, енергетски и европски предизвици. Гласањето за 14 министерства покажа дека парламентарната аритметика почнува да се поместува, но конечната одлука за новата власт ќе зависи од тоа дали бројките од едно законско гласање ќе станат трајно владино мнозинство.