Skip to content
Примирјето меѓу САД и Иран повторно виси на конец, откако Доналд Трамп ја отфрли најновата иранска понуда за смирување на конфликтот и оцени дека договорот е во најслаба состојба досега. Вашингтон бара посилен и појасен чекор од Техеран околу нуклеарната програма, додека Иран одговара со услови за прекин на блокадата, укинување на санкциите и признавање на неговата позиција во Ормускиот теснец.
Американскиот претседател изјави дека примирјето е „на апарати“, порачувајќи дека иранскиот одговор е неприфатлив. Со тоа дополнително се стесни просторот за дипломатско решение, иако формално двете страни сè уште не го затворија каналот за разговори.
Техеран, пак, испрати предупредување дека неговите вооружени сили се подготвени да одговорат на секоја агресија. Иранските власти инсистираат дека не прифаќаат договор кој би изгледал како капитулација, особено ако пред тоа не заврши американската блокада и не се отворат прашањата за санкциите, замрзнатите средства и воената штета.
Во центарот на кризата останува Ормускиот теснец, една од најважните енергетски точки во светот. Ограничениот поморски сообраќај веќе предизвика раст на цените на нафтата и нови стравувања за глобалната трговија, особено затоа што преку теснецот во нормални услови минува значаен дел од светските испораки на нафта и течен природен гас.
Вашингтон во исто време воведе нови санкции против мрежи што, според американските власти, му помагале на Иран да извезува нафта кон Кина. Трамп се очекува во разговорите со кинескиот претседател Си Ѓинпинг да бара Пекинг да изврши притисок врз Техеран, бидејќи Кина е еден од најважните купувачи на иранска нафта.
Кризата веќе не е само американско-ирански спор. Таа се прелева врз Либан, врз енергетските пазари, врз безбедноста на поморските рути и врз пошироката дипломатска пресметка меѓу Вашингтон, Техеран и Пекинг. Колку подолго Ормускиот теснец останува затворен или делумно блокиран, толку повеќе расте ризикот војната повторно да излезе од рамката на кревко примирје.