Skip to content
Нападот од 13 до 14 мај покажува дека политичкото раководство на Руската Федерација нема вистинска намера да води мировни преговори и свесно отфрла каков било дипломатски начин за решавање на конфликтот.
Олександар ЛЕВЧЕНКО*
На 13-14 мај 2026 година, Русија изврши масовен комбиниран ракетен и беспилотен напад врз територијата на Украина, кој траеше повеќе од 24 часа. Русија распореди 1.560 ударни беспилотни летала, вклучувајќи и млазни беспилотни летала. Покрај беспилотните летала, руските сили лансираа 56 ракети, вклучувајќи 3 аеробалистички ракети H-47 „Кинжал“, 18 балистички ракети Iskander-M/S-400 и 35 крстосувачки ракети H-101.
Главниот напад беше насочен кон градот Киев и кон железничката, логистичката, енергетската и станбената инфраструктура во 13 региони на Украина. Во текот на еден ден, 39 цивили беа убиени, додека 110 лица беа ранети.
Во градот Киев, ракета погоди повеќекатна станбена зграда, уништувајќи 18 станови и убивајќи 24 цивили. Украинските воздушни одбранбени сили соборија 1.470 руски беспилотни летала, 29 крстосувачки ракети и 12 балистички ракети, одбивајќи го рускиот напад. За време на масовниот напад, руски јуришен дрон нелегално ја преминал државната граница на Молдавија од правец на украинскиот град Могилев-Подилски, влегувајќи повеќе од 70 километри во молдавскиот воздушен простор.
Министерството за одбрана на Молдавија го потврди инцидентот, наведувајќи дека Руската Федерација повторно го користи воздушниот простор на соседните земји за да ја заобиколи украинската воздушна одбрана за време на нападите врз западните региони на Украина.
Претседателот на Украина, Володимир Зеленски, директно го поврза гранатирањето на 13-ти и 14-ти мај со обидот на Кремљ да ја промени информативната агенда и да ја „расипе политичката атмосфера“ за време на посетата на американскиот претседател Доналд Трамп на Кина. Ова се смета за обид на Москва да демонстрира сила и да ги игнорира сите мировни иницијативи дискутирани на меѓународно ниво. Масивниот напад со беспилотни летала, најголемиот од почетокот на војната, се случи по период на примирје поврзан со руската комеморација на 9 мај.
Русија го искористи отсуството на украински напади врз Москва за време на празничниот период за да го складира својот ракетен и беспилотен арсенал, повторно демонстрирајќи ја бесмисленоста на какви било изрази на воздржаност од страна на Киев или обиди за почитување на неформалните „режими на молчење“. Москва ги користи ваквите периоди исклучиво за подготовка на нов бран терор насочен кон уништување на станбената и енергетската инфраструктура на Украина.
Овој напад беше демонстративен одговор на Кремљ на одбивањето на Украина да прифати уште еден ултиматумски предлог за „прекин на огнот“ според руски услови. Масовноста на нападот имаше за цел да ја поткопа отпорноста на Украина и да го принуди општеството да прифати компромиси преку енергетски и психолошки терор. Размерот на нападот укажува на намерата на Москва свесно да го претвори теророт врз цивилното население во инструмент на сила, обидувајќи се да ја претстави подготвеноста за прекин на огнот како хуманитарен гест.
Русија се стреми да ги консолидира територијалните придобивки и да ја легитимира својата агресија. Нападот од 13 до 14 мај покажува дека политичкото раководство на Руската Федерација нема вистинска намера да води мировни преговори и свесно отфрла каков било дипломатски начин за решавање на конфликтот. Кремљ го смета јазикот на силата за единствен инструмент на својата надворешна политика. Таквата ескалација има за цел да ѝ ја демонстрира на меѓународната заедница подготвеноста на Москва да ја продолжи војната, при што сите повици за мир се перцепираат како слабост што ѝ дава на Русија причина за масовен терор врз цивилното население и критичната инфраструктура на Украина.
Кремљ се обидува да ја спречи растечката способност на Украина да извршува симетрични напади врз стратешки објекти во Русија, како што се рафинериите за нафта и воените складишта. Ваквите напади покажаа висока ефикасност во последните месеци. Преминувањето на тактики на секојдневно бомбардирање, кое започна наутро на 13 мај 2026 година и траеше во текот на целиот работен ден, укажува на намерата на Руската Федерација да нанесе максимална штета на украинската економија. Изборот на времето од денот за нападот е поврзан со обид да се запре работата на индустриските претпријатија, државните институции, банкарскиот сектор и јавниот превоз, како и да се деморализира украинското население со тоа што ќе се држат милиони луѓе во засолништа.
Намерните напади врз објекти во близина на граничните премини со Словачка и Унгарија претставуваат обид на Кремљ да ги заплаши меѓународните превозници и да ги отежни логистичките синџири на снабдување со воен и хуманитарен товар што е можно повеќе. Таквата стратегија има за цел уништување на транспортните артерии што ја поврзуваат Украина со Европската Унија и претставува директна закана за безбедноста на земјите-членки на НАТО поради високиот ризик од летање на беспилотни летала или ракети во воздушниот простор на соседните земји или нивни остатоци што паѓаат на нивна територија. Со предизвикување таква тензија токму на границата, Русија не само што се обидува да ја изолира Украина, туку и ја тестира решителноста на Европската Унија, демонстрирајќи подготвеност за ескалација преку свесни провокации.
Користењето на молдавскиот воздушен простор како транзитен коридор за руски беспилотни летала претставува намерна руска тактика насочена кон заобиколување на украинските зони на воздушна одбрана и создава безбедносни ризици за европските земји. Влегувањето на руски дрон повеќе од 70 километри длабоко во територијата и неговиот лет над речиси цела Молдавија од Бељец до Ѓурѓулешт покажува не само непочитување на Русија кон суверенитетот на неутрална држава, туку и обид да се провери реакцијата на одбранбените системи на Молдавија и соседните земји-членки на НАТО. Систематските напади врз клучните енергетски јазли, особено на западот од Украина во градовите Бурштин и Свалјава, имаат за цел не само да предизвикаат прекини во снабдувањето со електрична енергија, туку и да ја нарушат синхронизацијата на украинскиот енергетски систем со европската мрежа ENTSO-E. Со уништување на високонапонски трафостаници и интерконекторите што овозможуваат прекугранична размена на електрична енергија, Руската Федерација се обидува да ги блокира можностите и за комерцијален извоз и за критичен увоз и итна помош од Европската Унија во врвните периоди на украинскиот енергетски систем. Таквата стратегија има за цел да ја поткопа отпорноста на енергетскиот сектор на Украина и да создаде вештачки енергетски дефицит.
И покрај апсолутниот рекорден број руски дронови – околу 1.560 – украинската воздушна одбрана успеа да издржи преоптоварување и да уништи 1.470 руски дронови. Да ве потсетиме дека пред повеќе од половина година, за време на нападот врз Полска од страна на 20 руски дронови над територијата на Белорусија и Украина, полската воздушна одбрана и распоредените противракетни системи на НАТО, вклучувајќи авиони F-16 и F-35, успеаја да уништат само пет руски дронови. Доколку сега се случеше напад од 1.560 руски беспилотни летала, наместо 20, противвоздушната и противракетната одбрана на Полска и другите европски земји очигледно не би можеле да се справат со толку голем број напаѓачки беспилотни летала, што би можело да доведе до колапс на европската одбрана.
Украина продолжува да биде штит за многу европски нации. Украинците уништија 800 руски борбени авиони и хеликоптери, како и 36,5 илјади тенкови и оклопни транспортери, 42,5 илјади артилериски системи и 1 милион 350 илјади руски војници. Доколку сите тие маршираа кон Европа, ниедна земја, дури ни здружените армии на неколку земји од НАТО, не би можеле да ги сопрат. Украинците ги запреа и ги уништија. Европската поддршка за Украина не е залудна, а украинскиот народ е благодарен за неа. Во исто време, оваа поддршка претставува заштита на многу европски нации.
Пред неколку дена, рускиот парламент му даде дозвола на претседателот на Русија да ги користи вооружените сили во странство доколку смета дека таму се загрозени правата на руските граѓани. Така, сите земји каде што живеат и работат руски граѓани потенцијално можат да станат цел на Москва. Пристигнувањето на руската армија би можело да донесе штета многу пати поголема од помошта што ѝ е дадена на Украина.
*Олександар ЛЕВЧЕНКО e поранешен украински амбасадор во Хрватска и Босна и Херцеговина
