Романец ја зеде Златната палма и Балканот доби филмска приказна што вреди да се отвори

Кристијан Мунџиу, еден од најзначајните романски и европски режисери, ја освои Златната палма во Кан со филмот „Fjord“, со што регионалната кинематографија повторно влезе во центарот на светското филмско внимание. Победата на 79. издание на Канскиот филмски фестивал не е само личен триумф за Мунџиу, туку и културен сигнал дека Балканот и Источна Европа сè уште имаат приказни што силно одекнуваат надвор од сопствените граници.

„Fjord“ е драма поставена во Норвешка, во која романско семејство се соочува со судир меѓу личните убедувања, општествените правила, религиозните вредности и прашањето каде завршува родителското право, а каде почнува државната интервенција. Во главните улоги се Себастијан Стен и Ренате Реинсве, а критиките го опишуваат филмот како студена, тензична и провокативна приказна за културен судир и морална несигурност.

Ова е втора Златна палма за Мунџиу, по историскиот успех со „4 месеци, 3 недели и 2 дена“ во 2007 година. Со тоа, романскиот режисер влегува во ретка група автори кои двапати го освоиле најпрестижното признание во Кан.

За Балканот, оваа награда има пошироко значење. Таа покажува дека филмот од регионот не мора да се затвори во локален фолклор за да биде препознаен. Напротив, кога зборува за семејство, страв, идентитет, вера и судир со системот, може да стане универзална приказна.

„Fjord“ веќе предизвика поделени реакции меѓу критичарите, но токму тоа ја прави победата поважна. Кан не награди безбеден филм, туку дело што отвора непријатни прашања. А таквите филмови најчесто остануваат подолго од фестивалската сезона.