Skip to content
Кризата во БиХ повторно се отвори со изјавата на лидерот на СНСД, Милорад Додик, кој во подкаст на американската новинарка Лара Логан ја нарече Босна и Херцеговина „пропадната земја“ и порача дека Србите не сакаат да живеат во неа, туку да ја развиваат Република Српска и да ја водат „на свој начин“. Изјавата, пренесена од регионални медиуми, доаѓа во период на продолжени политички тензии околу надлежностите на државните институции, улогата на меѓународниот претставник и иднината на Дејтонскиот поредок.
Додик во разговорот оценил дека САД не треба да трошат ресурси на Амбасадата во Сараево, бидејќи, според него, БиХ е „пропадната земја“. Тој тврди дека српскиот народ во БиХ не сака да биде под репресија и дека не му е јасно зошто, како што вели, политичко Сараево толку инсистира Србите да останат во составот на БиХ.
Во истата изјава, Додик ја поставува Република Српска како политичка рамка што Србите, според него, сакаат самостојно да ја развиваат. Тој порача дека нема проблем со присуството на другите заедници, но дека Србите имаат своја Република Српска и сакаат да ја водат на свој начин.
Најостриот дел од неговата порака се однесува на односот со Сараево. Додик тврди дека и генерациите што биле премлади за да учествуваат во војната во деведесеттите години не сакаат да бидат, како што наведува, угнетувани од сараевските власти. Во тој контекст ја изнесе и формулацијата дека не сака да владее со муслиманите, но дека не сака ниту тие да владеат таму.
Оваа изјава не е изолиран политички испад, туку продолжение на линијата што Додик ја гради со години: БиХ ја претставува како нефункционална држава, Република Српска како засебен политички простор, а државните институции во Сараево како центар на притисок врз Србите. Токму затоа новата порака од подкастот не се чита само како коментар за внатрешната состојба во земјата, туку и како обид за меѓународно позиционирање на неговата политика.
Поширокиот контекст ја прави изјавата уште почувствителна. Reuters претходно ја опиша состојбата во БиХ како една од најсериозните политички кризи по војната од 1990-тите, поврзана со судирот меѓу Додик, државните институции и меѓународниот претставник. Во таа рамка се вклопуваат и споровите околу законите, судските постапки, надлежностите на полицијата и правосудството, како и долгогодишните повици за поголема автономија или отцепување на Република Српска.
Последните случувања околу меѓународниот претставник Кристијан Шмит дополнително ја нагласија кревкоста на политичкиот систем во БиХ. Reuters објави дека неговиот мандат бил обележан со реформи, застој и остри политички судири, особено со босанските Срби и со Додик, кои не го признаваат неговиот авторитет.
Затоа изјавата дека БиХ е „пропадната земја“ не е само остра реторика за домашна публика. Таа ја враќа во центарот старата политичка линија на Додик: оспорување на функционалноста на БиХ, инсистирање на посебноста на Република Српска и претставување на Сараево како закана за српската политичка самоуправа.
Во регион кој сè уште живее со последиците од војната, ваквите пораки имаат тежина поголема од една медиумска изјава. Тие повторно ја отвораат дилемата дали БиХ може да функционира како заедничка држава или ќе продолжи да се движи меѓу институционална блокада, етнички поделби и политички пораки што ја туркаат земјата кон нова нестабилност.
