Skip to content
Почетокот на учебната година за многу деца не значи само нови тетратки, наставници и обврски. По два месеци поопуштен ритам, враќањето на раното станување, часовите, домашните задачи и поголемиот број правила може да предизвика раздразливост, плачење, отпор или нагли промени во однесувањето.
Таквата реакција не мора веднаш да значи дека детето е непослушно или дека „не сака училиште“. Терапевтката Робин Гобел објаснува дека новата средина, новите луѓе, правилата, заморот и очекувањата бараат дополнителна ментална адаптација, а кај дел од децата тоа може да се манифестира како избувливост или повлекување.
Особено карактеристични се првите денови по враќањето во училиште. Детето може цел ден да биде мирно на часовите, а веднаш по враќањето дома да стане нервозно, да плаче или да се расправа за ситници. Едно од објаснувањата е дека во безбедната домашна средина конечно попушта контролата што ја одржувало во текот на денот.
Затоа родителите не треба секој таков момент веднаш да го претвораат во лекција за однесување.
Кога детето е видно вознемирено, често е покорисно прво да му се даде време да се смири, а разговорот за тоа што се случило да дојде подоцна. Уверувањето дека „нема од што да се плашиш“ или „веќе си голем“ понекогаш може дополнително да создаде чувство дека неговата вознемиреност не е разбрана.
Една од најважните работи што родителите можат да ја направат уште пред првиот училиштен ден е повторно да воспостават предвидлив дневен ритам.
Американската академија за педијатрија препорачува децата да легнуваат и да стануваат во приближно исто време секој ден. Недостатокот од сон може да доведе до раздразливост, потешкотии со концентрацијата и промени во однесувањето, додека редовниот сон е поврзан со подобро внимание, паметење и училишно функционирање.
Истото важи и за утрата. Подготвен ранец од претходната вечер, облека избрана однапред и неколку дополнителни минути без брзање можат да направат поголема разлика отколку што изгледа. За помалите деца може да помогне и едноставен визуелен распоред – станување, облекување, појадок, миење заби и тргнување на училиште.
Предвидливата рутина им помага на децата да знаат што следува и може да го намали стресот во период на голема промена. И американскиот CDC им препорачува на родителите редовен распоред за оброци и спиење кога детето поминува низ стресен период.
Важно е и што се случува по враќањето од училиште.
Не мора првото прашање на вратата да биде: „Што имаш за домашна?“ Некои деца прво имаат потреба да јадат, да се одморат, да играат или едноставно половина час да не зборуваат за училиште.
На родителите им се советува да набљудуваат што најмногу му помага на нивното дете. Кај едно тоа може да биде физичка активност, кај друго мирна средина, а кај трето краток разговор и прегратка.
Особено е важно родителите да внимаваат и на сопствената нервоза. Хаотичното утро, брзањето и постојаното предупредување лесно се пренесуваат врз детето. Колку е помирна и попредвидлива домашната рутина, толку полесно детето може да се приспособи на новиот распоред.
Кај повеќето деца тешкотиите се намалуваат како што поминуваат првите денови и училиштето повторно станува позната средина. Но ако стравот, плачењето, одбивањето да оди на училиште или силните промени во однесувањето продолжат со недели и не се намалуваат, добро е родителот да разговара со наставникот, училишниот психолог или друг стручен работник.
Први септември затоа не е само враќање во училишните клупи. За децата тоа е повторно приспособување на цел еден систем од правила, луѓе и обврски.
А понекогаш најголемата помош што родителот може да ја даде е многу едноставна: доволно сон, мирно утро, малку повеќе трпение и чувство дека дома има место каде детето може да се опушти.
