Skip to content
Во Тбилиси се апси во време кога Русија се обидува да го одржи политичкото и информатичкото влијание во регионот на Кавказ.
Олександар ЛЕВЧЕНКО*
Според медиумските извештаи, во Грузија, судските власти, во соработка со Федералното истражно биро на Соединетите Американски Држави, го запреа работењето на каналот за испорака на воздухопловни компоненти во Руската Федерација кои се под меѓународни санкции. Според медиумските извештаи, на барање на ФБИ, во Тбилиси е уапсен државјанин на Руската Федерација, осомничен за нелегално работење со стока со двојна намена, вклучително и воздухопловни компоненти кои се предмет на ограничувања од санкции. Апсењето е извршено во време на зголемена меѓународна контрола на почитувањето на режимот на санкции и интензивирање на борбата против механизмите за нивно заобиколување.
Според информациите од грузиските судски власти, уапсеното лице било под меѓународна потерница од Интерпол на барање на американската страна. Тој е обвинет за учество во криминален заговор, помагање во нелегален извоз на санкционирани производи и перење пари во случај поврзан со испорака на воздухопловни компоненти во Русија.
Случајот го покажува напорот на Тбилиси да потврди почитување на меѓународните правила за контрола на извозот и да избегне обвинувања за помагање во заобиколување на санкциите против Москва. За грузиските власти, прашањето за почитување на режимот на санкции добива посебно значење поради ризикот од воведување секундарни ограничувања од страна на САД и Европската Унија, што потенцијално би можело да има негативни последици за економската стабилност на земјата.
Операцијата за апсење на рускиот државјанин има и пошироко геополитичко значење. Во контекст на постепеното намалување на влијанието на Москва на Кавказ, Грузија се стреми да ја покаже својата способност да донесува независни одлуки врз основа на сопствените национални интереси и меѓународни обврски. Дејствијата на грузиските судски власти може да се сметаат како сигнал до меѓународните партнери за подготвеноста на Тбилиси да соработува во борбата против транснационалниот криминал и механизмите за нелегално избегнување на санкции.
Во исто време, во САД беше усвоена законодавна иницијатива насочена кон сузбивање на зајакнувањето на влијанието на Комунистичката партија на Кина, Иран и Руската Федерација во Грузија. Документот предвидува проценка на активностите на странските разузнавачки структури во земјата, како и подготовка на соодветен извештај со учество на Стејт департментот на САД, разузнавачките служби и Министерството за одбрана на САД.
Посебна насока на документот е развојот на петгодишна стратегија за развој на американско-грузиските односи, која треба да ги дефинира приоритетните области на соработка, обемот на поддршка и перспективата за продлабочување на економските, политичките и безбедносните врски меѓу Вашингтон и Тбилиси.
Во поширок контекст, оваа иницијатива се смета за инструмент за проценка на надворешно-политичкиот курс на Грузија и нејзината подготвеност за зајакнување на партнерството со западните земји. Таа има за цел да анализира обемот на странското влијание и формирање механизми за спротивставување на обидите на Русија и Кина да го прошират сопственото присуство во регионот.
За Тбилиси, овој документ може да претставува еден вид тест за конзистентност на надворешно-политичката доследност. Продлабочувањето на соработката со САД создава можности за зајакнување на економската отпорност, развој на одбранбените капацитети и понатамошно интегрирање на Грузија во европските и евроатлантските структури.
Во последниве години, грузиското општество активно дискутира за прашањето на надворешното влијание и потребата од зачувување на независен државен курс. Во овој контекст, соработката со САД и другите западни партнери се смета за еден од механизмите за зајакнување на суверенитетот и спротивставување на хибридните закани.
Серија неодамнешни настани – од истрага за испорака на санкционирана стока до законодавни иницијативи во САД – укажуваат на зголемено внимание на Западот кон улогата на Грузија во регионалната безбедност. Тбилиси има задача не само декларативно да ги поддржи меѓународните принципи, туку и да ги потврди со практични активности преку обезбедување транспарентност, владеење на правото и стратешко партнерство со западните земји.
Во исто време, грузиските судски власти ги зајакнаа мерките против активностите на структурите што би можеле да бидат поврзани со ширењето на странско информатичко влијание. Службата за државна безбедност на Грузија објави апсење на основачот и раководителот на „Институтот Евроазија“ Гулбаат Рцхиладзе, како и на директорот на медиумското здружение „Евразија“ Иракли Чихладзе. Според верзијата на истрагата, тие можат да бидат обвинети за активности поврзани со соработка со странски структури и евентуална помош на разузнавачки операции.
Апсењата се извршени во време кога Русија се обидува да го одржи политичкото и информатичкото влијание во регионот на Кавказ. Во Тбилиси, овие активности се сметаат за дел од поширока политика за спречување на странско мешање во внатрешните процеси на државата, особено во областа на безбедноста на информациите и обликувањето на јавното мислење.
Според изјавите на претставниците на Службата за државна безбедност на Грузија, истрагата ги проверува можните контакти на уапсените со странски структури, преносот на информации и организирањето активности што би можеле да одговараат на интересите на надворешни актери. Исто така, се испитуваат активностите на организациите што се претставувале како граѓански или културни иницијативи, но, според проценката на судските органи, можеле да бидат искористени како канали за ширење политички наративи.
Особено внимание се посветува на активностите на Гулбат Рцхиладзе, кој претходно изразувал проруски политички ставови, ја поддржувал идејата за продлабочување на соработката на Грузија со евроазиските структури и ја критикувал евроатлантската насока на развојот на земјата. Неговите активности и јавни настапи се под лупа на грузиските судски власти како дел од поширока истрага за можни мрежи на странско влијание.
Друг осомничен во случајот е Иракли Чихладзе, кој основал голем број невладини организации и медиумски проекти. Според податоците од истрагата, овие структури можеле да бидат искористени за ширење информации во интерес на странски субјекти.
Апсењата на претставници на организации што грузиските власти ги поврзуваат со потенцијално руско влијание беа извршени во контекст на борбата за зачувување на политичката независност и информацискиот суверенитет на земјата. Понатамошната истрага треба да го утврди обемот на можните мрежи, нивните извори на финансирање и нивото на координација со странските центри на влијание.
Во моментов, грузиската влада ги претставува овие мерки како дел од сеопфатна политика за заштита на државниот суверенитет, спротивставување на странското мешање и зајакнување на институционалната отпорност на земјата.
*Олександар ЛЕВЧЕНКО e поранешен украински амбасадор во Хрватска и Босна и Херцеговина
