Skip to content
Ако реконструкцијата на Владата има за цел да испрати порака дека се коригираат слабостите во работењето на министрите, тогаш смената во Министерството за култура и туризам е една од најлесно објаснивите политички одлуки.
По речиси две години мандат, министерот Зоран Љутков зад себе не остава голем реформски проект, ниту препознатлива културна политика што би го обележала неговото раководење. Наместо тоа, неговиот мандат беше одбележан со континуирани конфликти со културната јавност, административни застои, доцнења во исплатите и впечаток дека ресорот повеќе гаси пожари отколку што создава услови за развој на културата.
Во политиката, понекогаш не е пресудно само што е направено, туку и каква перцепција е создадена. А токму перцепцијата стана најголемиот товар на министерот.
Од ресор со мал буџет до голем политички проблем
Министерството за култура ретко е меѓу ресорите што одлучуваат избори. Но, истовремено е ресор што создава силни симболички пораки. Секој застој во исплатите, секој спорен конкурс, секоја реакција на синдикатите и секој протест на културните работници добива далеку поголем јавен одек отколку што тежи самиот буџет на институцијата.
Токму тоа му се случуваше на Владата во изминатите две години.
Наместо јавноста да зборува за економски показатели, инвестиции или инфраструктурни проекти, медиумскиот простор во повеќе наврати го исполнуваа информации за незадоволни актери, музичари, музејски работници, библиотекари, вработени во театрите, ансамблите и другите национални установи.
Особено силен впечаток оставија реакциите околу доцнењето на платите, исплатата на програмските средства, неизвесноста околу годишните конкурси и обвинувањата дека институциите функционираат без јасни правила и навремена комуникација.
Кога кризата станува политичка
Во вакви ситуации, одговорноста повеќе не е само ресорна.
Секоја нова прес-конференција на синдикатите, секој протест пред Министерството или Владата и секоја отворена реакција на познати уметници постепено почнаа да се претвораат во политички проблем за целиот владин кабинет.
Тоа е една од причините поради кои реконструкциите најчесто почнуваат токму од министрите што создаваат најголема политичка цена, а не нужно од оние што управуваат со најголеми буџети.
Од таа перспектива, смената на Љутков може да се чита како обид премиерот Христијан Мицкоски да го затвори најгласниот канал преку кој незадоволството од работата на Владата речиси секојдневно стигнуваше до јавноста.
Недостигот од резултати
Поддржувачите на министерот би можеле да наведат дека наследил сложени проблеми, хронично недоволно финансиран сектор и институции оптоварени со долгогодишни слабости.
Тоа е неспорно.
Но, политичката одговорност не се мери само според наследените околности, туку и според способноста да се создаде впечаток дека работите се движат во подобра насока.
Токму таму Љутков најмногу потфрли.
Во јавноста не се наметна како министер што иницира нов модел на финансирање, нов законски пакет или долгорочна стратегија за развој на културата. Наместо тоа, неговиот мандат најчесто беше поврзуван со дневни проблеми што остануваа нерешени или предолго чекаа институционален одговор.
Што всушност сака да покаже Мицкоски?
Со реконструкцијата, премиерот испраќа порака дека е подготвен да интервенира таму каде што незадоволството станува политички товар.
Прашањето е дали тоа ќе биде доволно.
Нов министер може релативно брзо да ја подобри комуникацијата со културниот сектор, да ги нормализира исплатите и да воспостави попредвидлив систем на работа. Но, ако не следуваат и суштински промени во начинот на управување со институциите, кадровската промена лесно може да остане само политички потег со ограничен рок на траење.
Скопје – Европска престолнина на културата
Дополнителна тежина на оваа реконструкција ѝ дава и фактот што таа се случува во момент кога Скопје влегува во најчувствителната фаза од подготовките за проектот „Европска престолнина на културата 2028“. Тоа не е обичен културен настан, туку најголемиот меѓународен културен проект што Македонија го презела во последните децении, со строги рокови, комплексна организација и постојана комуникација со европските институции и на „хендлање“ со европските пари кои ќе дојдат како поддршка за овој мега предизвик.
Промената на министерот отвора легитимно прашање дали ќе се обезбеди институционален континуитет или, пак, ќе следува нов период на кадровски и организациски приспособувања што би можеле да го забават процесот. Ако реконструкцијата е мотивирана од потребата да се надмине кризата во односите со културниот сектор, тогаш новиот министер ќе има двојна задача – не само да ја врати довербата кај културните работници, туку и да гарантира дека проектот „Скопје – Европска престолнина на културата 2028“ нема да стане колатерална жртва на политичките промени.
Не е изненадување
Смената на Зоран Љутков не изгледа како изненадување. Таа повеќе личи на политичко признавање дека Министерството за култура стана еден од највидливите извори на незадоволство со работата на Владата.
Дали со тоа ќе се затвори и кризата во културата, останува отворено прашање. Но, ако реконструкцијата навистина има цел да ја подобри перцепцијата за владината работа, тогаш изборот токму Министерството за култура да биде меѓу првите ресори што ќе добијат ново раководство е потег што има своја јасна политичка логика.
Зашто, во политиката понекогаш најважно не е кој ресор троши најмногу пари, туку кој произведува најмногу незадоволство.
З. Б.
