Skip to content
Вработените во културата денеска излегоа на протест пред Министерството за култура и туризам, отворајќи нов судир меѓу синдикатите и ресорот што го води министерот Зоран Љутков. Повод за протестот е одлуката на Уставниот суд да поведе постапка за оценување на уставноста и законитоста на Колективниот договор за култура, но и незадоволството од начинот на кој се пресметуваат платите на уметниците и културните работници.
Од Синдикатот за култура порачаа дека не им е јасно како Уставниот суд повторно ја отвора оваа тема, ако во претходни постапки веќе се произнесувал дека гранковиот колективен договор е во согласност со Уставот и со законите. Според нив, спорните пресметки и бројки што се појавија во образложенијата на судот не соодветствуваат со реалните примања на вработените во секторот, поради што протестот го претставуваат како одбрана и на договорот и на стекнатите работнички права.
Уставниот суд на 8 април објави дека повел постапка за оценување на уставноста и законитоста на Колективниот договор за култура во целина, склучен на 30 декември 2019 година, а паралелно по сопствена иницијатива ја отвори и темата за член 78-љ од Законот за култура. Во образложението Судот наведе сомнеж дека договорот излегува надвор од законското овластување и практично воспоставува сопствен модел за утврдување на платите, наместо да ја разработува законската норма.
Токму таму е и главниот јаз меѓу двете страни. За синдикатите, Колективниот договор е документ што по децении чекање конечно донел појасни правила и извесност за културните работници. За Уставниот суд, пак, отворено е прашањето дали со него бил поставен автономен платен систем што не е доволно прецизно врзан за законската рамка. Во ваков амбиент, протестот пред Министерството не е само реакција на една судска постапка, туку и страв дека преку неа може да се удри врз веќе договорени права и плати.
Министерот Љутков во пресрет на протестот најави дека Министерството повторно ги отвора разговорите со синдикатите и дека ќе се бара решение преку работна група за нов колективен договор. Но оваа порака дојде дури откако протестот веќе беше закажан, па кај дел од вработените беше прочитана повеќе како обид за смирување на кризата во последен момент, отколку како навремена институционална реакција.