Научниците открија врска помеѓу загадувањето на воздухот и очните болести како што е глаукомот

Анализата на 41 студија покажа дека поголемата изложеност на загадување на воздухот е поврзана со зголемен ризик од глауком и катаракта, при што најјасна поврзаност е пронајдена кај загадувањето со фини честички PM2.5.

Стареењето е еден од најголемите фактори на ризик за развој на глауком и катаракта. Сепак, како што научниците ги проучуваат промените што се случуваат во очите во текот на животот, тие откриваат дека изложеноста на загадување на воздухот, исто така, игра улога во развојот на овие болести.

Глаукомот, кој зафаќа околу 80 милиони луѓе ширум светот, е група на болести кои го оштетуваат оптичкиот нерв, кој пренесува визуелни информации од окото до мозокот. Може да доведе до трајно губење на видот, најчесто прво зафаќајќи го периферниот, а потоа и централниот вид.

Катарактата е уште почеста, зафаќајќи повеќе од 94 милиони луѓе ширум светот. Таа се јавува кога леќата на окото станува заматена, предизвикувајќи заматен вид и, со текот на времето, може да доведе до слепило.

Стареењето го зголемува ризикот од обете болести, како и одредени здравствени состојби, како што е дијабетесот. Сепак, нова анализа на 41 студија сугерира дека луѓето изложени на повисоки нивоа на загадување на воздухот може да бидат изложени и на поголем ризик од развој на овие болести.

Истражувањето, презентирано во септември на 44-от Конгрес на Европското здружение за катаракта и рефрактивна хирургија во Лондон, ги комбинира резултатите од десетици студии во кои учествувале милиони луѓе од Источна Азија и Обединетото Кралство.

Ова се опсервациски студии, што значи дека можат да утврдат врска помеѓу загадувањето на воздухот и очните болести, но не и да докажат дека загадувањето директно ги предизвикува овие болести.

Сепак, резултатите го менуваат начинот на кој се гледа на глаукомот и катарактата, рече еден од авторите на студијата, д-р Ахмед Алнабихи, офталмолог во Специјалистичката болница и истражувачки центар „Крал Халед“ во Саудиска Арабија, кој ги презентираше наодите.

Изложеноста на штетни фактори на животната средина дополнително ги влошува промените поврзани со возраста во окото.

„Ова го менува погледот на глаукомот и катарактата, покажувајќи дека нивниот развој е под влијание не само на тоа колку долго живееме, туку и на тоа каде живееме и каков воздух дишеме“, забележува д-р Алнабихи.

Според него, изложеноста на штетни фактори на животната средина може дополнително да ги влоши промените поврзани со возраста во окото, слично на она што се случува со кардиоваскуларните заболувања.

Најјасна врска со PM2.5 честичките

Истражувачите ја испитале изложеноста на различни загадувачи, вклучувајќи суспендирани честички со различни големини, како што се фини честички PM2.5 и поголеми честички PM10. Тие исто така го анализирале влијанието на азот диоксидот, сулфур диоксидот, озонот и јаглерод моноксидот.

Повеќето од студиите вклучени во анализата ја проценија долгорочната изложеност на населението врз основа на нивоата на загадување во близина на нивните домови и во локалните заедници.

За проценка на загадувањето беа користени различни методи, вклучувајќи податоци од државните системи за следење на квалитетот на воздухот, сателитски мерења и компјутерски модели.

Неколку студии го испитувале краткотрајното изложување и неговата поврзаност со ненадејни проблеми со очите, како што е акутен глауком со затворен агол, медицинска итна состојба што може брзо да доведе до губење на видот.

Врз основа на собраните податоци, истражувачите ја споредиле изложеноста на загадување со инциденцата на глауком, катаракта и макуларна дегенерација поврзана со возраста, уште една честа болест на очите што го нарушува видот.

Најјасна поврзаност со ризикот од глауком и катаракта е забележана кај PM2.5 честичките, кои се со дијаметар од 2,5 микрометри или помали.

Најјасна поврзаност со ризикот од глауком и катаракта беше забележана кај PM2.5 честичките.

Луѓето кои биле најмногу изложени на PM2.5 честички имале 70 проценти поголема шанса да развијат глауком во споредба со оние кои биле најмалку изложени.

Дополнително, зголемувањето на изложеноста на PM2.5 честички, што одговара на разликата помеѓу 25-тиот и 75-тиот перцентил на изложеност во рамките на секоја студија, беше поврзано со осум проценти поголема шанса за развој на глауком и четири проценти поголем ризик од развој на катаракта за време на периодот на набљудување.

Доказите што го поврзуваат загадувањето на воздухот со макуларната дегенерација поврзана со возраста, која го оштетува централниот дел од мрежницата одговорен за остриот, детален вид, се помалку конзистентни.

За разлика од јасната поврзаност забележана со PM2.5 честичките, другите загадувачи покажаа помалку конзистентна поврзаност со очните заболувања.

На пример, не е пронајдена статистички значајна поврзаност помеѓу азот диоксидот и макуларната дегенерација поврзана со возраста, ниту пак озонот и катарактата. Ниту еден од овие два загадувачи не е поврзан со глауком.

Исто така, не е пронајдена статистички значајна поврзаност помеѓу сулфур диоксидот и PM10 честичките со која било од трите проучувани болести.

Ниди Сингх, епидемиолог кој го проучува здравјето на животната средина во Истражувачкиот институт за еколошка медицина IUF-Leibniz во Германија, кој не бил вклучен во студијата, рече дека поврзаноста помеѓу честичките PM2.5 и глаукомот била релативно конзистентна во сите анализирани студии.

Резултатите за PM2.5 и катаракта беа умерено конзистентни, но со поголеми разлики отколку за глаукомот. Сепак, според неа, анализата сугерира дека постои врска.

Точните биолошки механизми зад оваа поврзаност сè уште не се целосно разбрани.

Сепак, Синг предупреди дека заклучоците се базираат на набљудувачки истражувања.

„Затоа, резултатите покажуваат поврзаност, но сами по себе не докажуваат дека PM2.5 честичките предизвикуваат глауком или катаракта“, изјави таа за „Лајв саенс“.

Што го објаснува зголемениот ризик?

Точните биолошки механизми зад оваа врска сè уште не се целосно разбрани, но Алнабихи истакнува дека фините суспендирани честички се доволно мали за да навлезат во телото.

Ова може да предизвика оксидативен стрес, состојба во која штетните молекули ги преоптоваруваат природните одбранбени механизми на телото и доведуваат до оштетување на клетките.

Тие исто така можат да поттикнат хронично воспаление со низок интензитет, при кое имунолошкиот систем останува благо активиран подолг период, објасни Алнабихи.

Во очната леќа, овие процеси можат да ги оштетат кристалните протеини, кои се одговорни за нејзината транспарентност.

„Тие можат да ги оштетат кристалните протеини кои ја одржуваат леќата транспарентна, што доведува до промени во нивната структура и заматување, што всушност претставува катаракта“, рече Алнабихи.

Се смета дека истите процеси во оптичкиот нерв ги оштетуваат ганглиските клетки на мрежницата, посебен вид нервни клетки кои пренесуваат информации од мрежницата до мозокот.