Skip to content
Македонија добила покана да се приклучи кон иницијативата „Вертикален гасен коридор“, со што домашниот гасен систем треба да биде вклучен во регионалната мрежа за транспорт на природен и течен природен гас од Грција кон земјите од Југоисточна, Централна и Источна Европа, соопшти министерката за енергетика, рударство и минерални суровини Сања Божиновска.
Министерката ја поврза поканата со активностите на македонската делегација во Вашингтон и со учеството на регионалниот енергетски самит во Атина. Според официјалните информации од регионот, политичката одлука коридорот да биде проширен кон Македонија и Србија била донесена на состанокот на министрите за енергетика на четирите земји, одржан на 15 мај во Атина. Бугарија тогаш официјално ги поканила Македонија и Србија да се приклучат преку инфраструктурата на нивните територии.
На 10 јули во Атина бил одржан и состанок на операторите на гасните преносни системи од Грција, Бугарија, Романија, Унгарија, Украина, Македонија и Србија, заедно со компаниите што управуваат со дел од интерконекторите и терминалите за течен природен гас. Грчкото Министерство за животна средина и енергетика соопштило дека со состанокот започнуваат техничките активности за проширување на коридорот кон Македонија и Србија.
Вертикалниот гасен коридор не претставува еден нов гасовод, туку поврзување на постојна и нова инфраструктура, интерконектори, национални гасоводи и терминали за течен природен гас. Сегашната траса овозможува пренос од Грција преку Бугарија, Романија и Унгарија кон Словачка, Молдавија и Украина, со можност гасот да се движи во двата правци. Во системот се вклучени и грчките терминали во Ревитуса и Александруполис, преку кои во регионот може да пристигнува LNG од различни светски пазари.
За Македонија, фактичкото приклучување кон оваа транспортна мрежа е директно поврзано со изградбата на гасниот интерконектор со Грција. Проектот има вкупна должина од околу 123 километри, од кои 67 километри се на македонска, а 55 километри на грчка територија. Македонскиот дел се гради од Неготино кон границата со Грција, а преку него државата треба да добие директен пристап до грчкиот гасен систем и до LNG-терминалите во Ревитуса и Александруполис.
Договорот за изградба на македонската делница беше потпишан во мај 2025 година меѓу државниот оператор НОМАГАС и домашната компанија „Рапид билд“. Интерконекторот е проектиран за транспорт во двата правци и треба да овозможи снабдување од повеќе извори, наместо Македонија да зависи од единствената постојна влезна точка преку Бугарија.
Вториот инфраструктурен услов за Македонија да добие позначајна транзитна улога е планираниот интерконектор со Србија. Проектот предвидува гасовод во должина од 65 километри, од кои 23 километри ќе бидат на македонска, а 42 километри на српска територија. Македонската делница треба да започне кај Клечовце и да се поврзе со српскиот систем, но проектот сè уште се води во фаза на подготовка.
Според планот што го објави Владата на Србија, изградбата треба да заврши до крајот на 2027 година, а интерконекторот да биде пуштен во употреба на почетокот на 2028 година. Неговиот планиран капацитет е околу 1,5 милијарди кубни метри гас годишно, со што Србија би добила пристап до гас што пристигнува преку Грција и Македонија.
Божиновска оцени дека приклучувањето ќе ја позиционира Македонија како транзитна точка и ќе им даде поголемо значење на интерконекторите со Грција и Србија. Практичниот ефект ќе зависи од завршувањето на инфраструктурата, расположливите прекугранични капацитети, договорите со снабдувачите, транзитните тарифи и интересот на компаниите да резервираат капацитет преку заедничките регионални аукции.
