Институциите, а не премиерот треба да кажат дали Гостивар денеска ќе има техничка вода

Техничка вода не значи вода за пиење: Што всушност ќе потече од чешмите во Гостивар и зошто институциите сè уште молчат, а зборува премиерот?

Најавата на премиерот дека низ водоводната мрежа во Гостивар денеска ќе биде пуштена техничка вода отвори повеќе прашања отколку што даде одговори. Што точно значи „техничка вода“, за што смее да се користи и зошто здравствените институции сè уште немаат официјално соопштение?

По повеќедневната здравствена криза предизвикана од загадената вода за пиење, граѓаните на Гостивар со нетрпение очекуваат нормализирање на водоснабдувањето. Но најавата дека во системот ќе биде пуштена „техничка вода“ не значи дека водата повторно е безбедна за пиење.

Напротив, токму ваквите ситуации бараат прецизни информации од здравствените институции, затоа што секоја нејаснотија може да предизвика забуна кај граѓаните.

Што значи „техничка вода“?

Во праксата на јавното здравство, техничка вода е вода што е пуштена во водоводниот систем за да се овозможи негово нормално функционирање, но која сè уште нема потврда дека ги исполнува сите услови за вода за пиење.

Тоа најчесто значи дека водата поминала процес на дезинфекција, најчесто со хлорирање, и може да биде соодветна за одредени санитарно-хигиенски потреби. Но додека надлежните здравствени институции не потврдат дека ги исполнува микробиолошките и хемиските стандарди, таа не смее да се смета за вода за пиење.

Доколку навистина се работи за техничка вода во оваа смисла, таа вообичаено може да се користи за:

• испирање на тоалети;
• чистење на домот;
• перење алишта;
• други технички и санитарни потреби, согласно упатствата на здравствените власти.

Но сè додека нема официјална потврда од надлежните институции, не треба да се користи за пиење, подготовка на храна, миење овошје и зеленчук или други намени поврзани со исхраната.

Прашањето дали водата е безбедна и за бањање или миење садови треба експлицитно да го соопштат здравствените власти, бидејќи тоа зависи од резултатите од анализите и од проценката на ризикот.

Зошто институциите сè уште не даваат зелено светло?

Најавата на премиерот дека ќе биде пуштена техничка вода не ја заменува законската процедура што ја спроведуваат здравствените институции.

Во вакви ситуации, конечниот збор го имаат центрите и институтите за јавно здравје врз основа на лабораториски анализи.

По дезинфекцијата на водоводниот систем не е доволно само да се измери количината на хлор на едно место.

Потребно е да се земат примероци од повеќе мерни точки низ целата водоводна мрежа за да се утврди дали:

• концентрацијата на резидуален хлор е стабилна;
• дезинфекцијата стигнала до сите делови на системот;
• нема повторна бактериолошка контаминација;
• микробиолошките параметри ги исполнуваат законските стандарди.

Токму затоа вообичаено се прават последователни анализи во определен временски интервал пред здравствените власти да дадат официјална препорака дека водата повторно може да се користи за пиење.

Зошто не смее да се брза?

Предвремено прогласување дека водата е безбедна, без лабораториска потврда, би претставувало сериозен здравствен и правен ризик.

Доколку во системот останат бактерии или се појави повторна контаминација, последиците може повторно да ги почувствуваат илјадници граѓани.

Токму затоа добрата практика налага здравствените институции, а не политичките функционери, да ја дадат конечната оценка кога водата ги исполнува сите услови за употреба.

Граѓаните имаат право на јасни инструкции

По кризата што доведе до илјадници заболени, жителите на Гостивар имаат право на недвосмислени информации.

Не е доволно само да се каже дека ќе има „техничка вода“.

Институциите треба прецизно да одговорат:

• дали водата смее да се користи за бањање;
• дали е безбедна за миење садови;
• дали може да се користи за перење алишта;
• дали е дозволено миење на овошје и зеленчук;
• и, најважно, кога официјално ќе биде прогласена за исправна и безбедна за пиење.

Во здравствени кризи, прецизната и навремена комуникација не е само административна обврска. Таа е една од најважните мерки за заштита на јавното здравје.