Skip to content
Додека Европа сè уште се справува со летните горештини, првите сезонски модели веќе даваат сигнал каква може да биде зимата 2026/2027. Две силни појави во Пацификот и Индискиот Океан би можеле значително да ја променат атмосферската циркулација и да донесат поблага зима во голем дел од Европа, вклучително и на Балканот.
Во тропскиот Пацифик брзо зајакнува Ел Нињо, додека во Индискиот Океан се очекува развој на позитивен Индискоокеански дипол. Светската метеоролошка организација потврдува дека двата климатски механизми се развиваат паралелно и дека нивното влијание врз глобалната циркулација ќе се засилува во текот на есента.
Најновата процена на СМО е дека Ел Нињо во периодот август-октомври ќе достигне силен интензитет, со просечна температурна аномалија на површината на тропскиот Пацифик од околу 2,9 степени. Најсилната фаза се очекува околу ноември. Во Индискиот Океан, пак, се прогнозира позитивен дипол со аномалија од околу 0,6 степени.
Американскиот Центар за климатски прогнози проценува дека постои 97 проценти веројатност Ел Нињо да продолжи до почетокот на пролетта 2027 година. Според нивните јулски процени, постои и висока веројатност на крајот од годинава да прерасне во еден од најсилните вакви настани во современите мерења.
Токму комбинацијата на овие две појави го привлекува вниманието на метеоролозите.
Позитивниот Индискоокеански дипол се создава кога западниот дел од Индискиот Океан станува невообичаено потопол од источниот. Разликата во температурата на морето создава голема атмосферска циркулација која не останува ограничена само на тој регион, туку може да влијае врз струењата на воздухот на многу поголеми растојанија.
Истовремено, силниот Ел Нињо ја менува распределбата на топлината и атмосферскиот притисок над Пацификот.
Кога двата механизми дејствуваат истовремено, сезонските модели покажуваат можност за промена на висинските воздушни струења и патеките по кои се движат атлантските циклони кон Европа.
За Европа, првичниот сигнал е кон потопла зима.
Анализите засега покажуваат поголема веројатност за висок воздушен притисок над јужниот дел од континентот и Медитеранот, а понизок притисок над северозападна и северна Европа. Таквата поставеност би овозможила почесто навлегување на поблаг атлантски воздух и температури над сезонскиот просек во значителен дел од континентот.
За северозападна Европа тоа истовремено може да значи и повлажна зима, со почести атлантски циклони и повеќе врнежи.
Снегот, според сегашните рани модели, би бил почест во северна и североисточна Европа и на повисоките планински предели во централниот дел на континентот. Во јужна Европа условите за подолготрајни студени продори засега изгледаат послаби.
Тоа е важен сигнал и за Балканот и Македонија.
Ако се задржи прогнозираниот висок притисок над Медитеранот и јужна Европа, зимата во регионот би можела почесто да носи температури над просекот, а вистинските зимски епизоди да бидат пократки и поретки.
Но тоа не значи дека снег и студ нема да има.
Дури и во генерално топла сезона може да се појават неколкудневни продори на многу студен воздух, циклони со обилен снег или кратки периоди со температури значително под нулата. Сезонската прогноза ја покажува просечната слика за три месеци, а не времето за конкретен ден или недела.
Токму затоа сега не може сериозно да се прогнозира дали Скопје ќе има снег за Нова година, колку снежни денови ќе има Маврово или дали јануари ќе донесе силен студ.
Можно е зимата во целина да биде потопла од просекот, а сепак во нејзини рамки да има една или повеќе силни зимски епизоди.
ECMWF сезонските прогнози се изработуваат со повеќе десетици различни моделски сценарија и покажуваат веројатност одредена сезона да биде потопла, постудена, повлажна или посува од климатскиот просек. Тие не се класична временска прогноза неколку месеци однапред.
Дополнителна неизвесност создава и фактот што силниот Ел Нињо нема секогаш исто влијание врз Европа. Неговата врска со европската зима е значително посложена отколку во Северна Америка, а конечниот исход зависи и од состојбата на Атлантикот, поларниот вртлог и Северноатлантската осцилација.
Поради тоа, прогнозите за Европа ќе станат значително поупотребливи во текот на есента, кога моделите ќе имаат попрецизна слика за развојот на Ел Нињо и атмосферската циркулација над Атлантикот.
Сегашниот сигнал, сепак, е јасен: шансите за генерално поблага зима во Европа се зголемуваат, а јужниот дел од континентот, вклучително и Балканот, засега е меѓу регионите каде моделите повеќе наклонуваат кон температури над просекот отколку кон долготрајна студена сезона.
Дали тоа ќе значи уште една зима со малку снег во низините на Македонија ќе може попрецизно да се процени дури во текот на октомври и ноември.
