Унгарија избира нов претседател: Андраш Бака е фаворит за функцијата

Унгарскиот парламент денеска избира нов претседател на државата, а главен и практично единствен фаворит е 73-годишниот правник Андраш Бака, поранешен претседател на Врховниот суд и судија во Европскиот суд за човекови права.

Бака е кандидат на владејачката партија Тиса на премиерот Петер Маѓар, која располага со 141 од вкупно 199 пратеници. Гласањето е тајно, а со оглед на парламентарното мнозинство на Тиса, неговиот избор се очекува без поголема неизвесност.

Изборот на Бака има и силна политичка симболика. Тој беше претседател на унгарскиот Врховен суд, но неговиот мандат беше предвреме прекинат во времето на владата на Виктор Орбан, повеќе од три години пред предвидениот крај.

Европскиот суд за човекови права подоцна утврди дека предвременото прекинување на неговиот мандат било поврзано со јавните критики што Бака ги упатувал кон реформите во правосудството. Судот констатираше повреда на неговото право на слобода на изразување и на пристап до суд.

Тиса при номинацијата порача дека Бака во својата кариера последователно се залагал за поделба на власта, владеење на правото и независност на судството. Партијата неговата кандидатура ја поврзува со пошироките уставни и институционални промени што ги најави владата на Маѓар по изборната победа во април.

Бака треба да го наследи Тамаш Шујок, чиј мандат беше предвреме прекинат во јули по уставни измени. Маѓар претходно го обвинуваше Шујок дека е близок до поранешниот премиер Орбан, додека опозициската Фидес го оспорува начинот на кој беше спроведена смената.

Фидес најави дека нема да учествува во изборот на новиот претседател и ја обвини Тиса за авторитарно постапување. Владејачката партија ги отфрла ваквите обвинувања и тврди дека промените се дел од обновувањето на институциите по 16-годишното владеење на Орбан.

Според унгарскиот Устав, претседателот има претежно церемонијална функција, но може да враќа закони во парламентот или да побара нивна уставна проверка. Новиот претседател, според изменетите правила, ќе остане на функцијата до стапувањето во сила на новиот устав или најмногу пет години.