Skip to content
Скапи горива ги пречекуваат европските возачи на почетокот на септември, иако суровата нафта не достигна нов историски рекорд. Причината не е само во цената на барелот, туку и во ограничените рафинериски капацитети, ниските резерви, нарушените трговски текови и високите давачки што се вградуваат во секој литар бензин и дизел.
Цената на нафтата брент од крајот на февруари се движела меѓу приближно 73 и 126 долари за барел, а во петокот била околу 95 долари. Иако е далеку од најниските нивоа, таа не е на историски максимум, но тоа не донесе соодветно поевтинување на бензинските станици.
Во седмицата што почна на 31 август, просечната цена на бензинот во Европската Унија изнесувала 1,95 евра за литар, само четири проценти под рекордот од јуни 2022 година. Дизелот чинел просечно 2,04 евра, околу три проценти помалку од рекордното ниво забележано во април годинава.
Објаснувањето се крие во патот од нафтеното поле до резервоарот на автомобилот. Цената на пумпите, покрај суровата нафта, ги содржи трошоците за преработка, транспорт и дистрибуција, како и акцизите и даноците. Токму рафинериите и снабдувањето со готови горива стануваат главното тесно грло.
Европа има особено чувствителна позиција кај дизелот. По почетокот на руската инвазија врз Украина, европските купувачи поголем дел од дизелот и авионското гориво почнаа да го набавуваат од САД, Индија и Блискиот Исток. Нарушувањата во овие трговски текови ја зголемија конкуренцијата за достапните количества.
Истовремено, европските резерви остануваат ниски. Залихите на бензин во големиот трговски центар Амстердам, Ротердам и Антверпен на крајот од август паднале на 752.000 тони, најниско ниво од септември 2021 година, пред повторно да забележат раст. Рафинериите во Европа веќе работат блиску до највисоката искористеност во последните неколку години, па имаат мал простор за брза реакција при нов прекин во снабдувањето.
Кај бензинот е можно извесно сезонско олеснување по завршувањето на летните патувања. Кај дизелот притисокот може да продолжи и во текот на есента и зимата, кога почнува одржувањето на рафинериите, се менуваат стандардите за зимско гориво и расте побарувачката за гориво за греење.
Високиот дизел не ги погодува само сопствениците на дизел автомобили. Од него зависат товарниот транспорт, земјоделството и градежништвото, па поскапувањето постепено се пренесува врз храната и другите производи. Евростат процени дека инфлацијата во еврозоната во август достигнала 3,3 проценти, при што енергијата имала највисока годишна стапка на раст.
Позначително намалување на цените би зависело од обновувањето на испораките на готови горива, стабилната работа на рафинериите, поголемиот извоз од Индија и Кина и повторното полнење на европските резерви.
