Skip to content
Србија влегува во една од најнеизвесните изборни фази, а првите денови од собирањето потписи за студентската листа покажуваат дека движењето кое повеќе од една година го предводат студентите во блокада успеало својата мобилизација од улиците да ја пренесе и во формална изборна процедура.
Под името „Studentska lista – Studenti pobeđuju“, студентите од 11 септември започнаа со собирање потписи за кандидатурата на предвремените парламентарни избори закажани за 25 октомври. Собирањето е организирано во десетици градови низ Србија, а според објавените информации на студентите, пунктови има на околу 90 локации.
За да може една изборна листа да биде поднесена за парламентарните избори, потребни се најмалку 10.000 заверени потписи на избирачи. Потписот, сепак, не претставува глас на изборите и не го обврзува граѓанинот подоцна да гласа за листата што ја поддржал. Тоа го нагласуваат и самите студенти.
Но, она што го привлече вниманието не е само брзината со која студентите го исполнуваат законскиот услов, туку масовноста на граѓаните кои се појавуваат на пунктовите.
Во Белград, Нови Сад, Ниш, Крагуевац, Чачак, Краљево, Панчево, Шабац, Пирот, Лесковац, Ужице и други градови се создаваат долги редици. На одделни места граѓаните чекале со часови, а на една локација во Белград дел од граѓаните известувале дека чекале и повеќе од осум часа.
Во Ниш, каде што потписите се собираат на три локации, граѓани чекале околу еден час. Во Нови Сад и денес продолжуваат долгите редици, а слични сцени беа забележани и во Крагуевац, Чачак и други градови.
Особено интересен е случајот со Чачак, каде што вчера граѓаните чекале и повеќе од два и пол часа за да ја дадат поддршката. Во повеќе градови локалните медиуми известуваат за масовно присуство на граѓани уште од раните утрински часови.
Парадоксално, дел од проблемите што се појавија при собирањето потписи не се поврзани со недостигот од заинтересирани граѓани, туку со капацитетот на системот да ги обработи нивните потписи.
Студентите и дел од опозициските листи се соочија со проблеми со нотарите и овластените заверувачи. Во некои пунктови имало само еден нотар, што значително го забавило процесот. Во Земун, на пример, граѓаните чекале со часови, додека студентите укажале дека на одредена локација работел само еден нотар.
Во Ниш, пак, студентите реагирале и со протест поради проблеми со заверувачите, барајќи нормални услови за собирање на потписите.
Сепак, најважната политичка слика се гледа во споредбата со владејачкиот блок.
СНС листата „Александар Вучиќ – Уједињена Србија“ веќе ги предаде потписите до Републичката изборна комисија. Според соопштените податоци, листата пријавила повеќе од 224.000 потписи. Тоа е огромна бројка, но е добиена во различен организациски контекст и не може директно да се споредува со бројот на луѓе што досега се појавиле на пунктовите за студентската листа.
Токму затоа засега нема основа бројот на луѓето што чекаат пред нотарите да се претвора во проценка колку гласови би добиле студентите на 25 октомври.
Но политичката порака е јасна.
Студентите успеаја да создадат сцена во која граѓаните доброволно стојат во ред со часови за да оверат потпис. Тоа е значајно затоа што нивното движење досега беше пред сè протестно и вонпарламентарно. Со собирањето потписи, за првпат се тестира неговата способност да се претвори во организирана изборна структура.
Во тој процес особено внимание привлекува фактот што студентите не настапуваат како класична политичка партија. Тие листата ја претставуваат како продолжение на своето движење и на барањата што ги истакнуваа за време на студентските блокади.
Самите студенти посочуваат дека целта на потписите е листата воопшто да се најде на гласачкото ливче.
Тоа значи дека вистинскиот тест допрва следува.
Потписот ќе покаже колку граѓани се подготвени да ја поддржат кандидатурата на студентите. Изборниот резултат, пак, ќе покаже колку од тие граѓани и од поширокото протестно движење се подготвени да направат следниот чекор – да гласаат за листата.
Во меѓувреме, студентите најавуваат дека изборната листа би можела да биде предадена до РИК во понеделник попладне. Тогаш јавноста треба да ги види и имињата на кандидатите, што ќе биде следниот голем момент во оваа изборна приказна.
И токму тука се менува карактерот на студентското движење.
Досега прашањето беше дали студентите можат да го натераат политичкиот систем да ги слушне. Сега се поставува многу поконкретно прашање: дали можат да влезат во системот и преку избори да ја претворат масовната енергија од протестите во политички мандат?
Одговорот ќе го има во гласачките кутии на 25 октомври.
