Skip to content
Додик и Нетанјаху повторно најавија продлабочување на соработката меѓу Израел и Република Српска, по средбата одржана на 17 септември во Израел, но зад новите ветувања стои историја на големи проекти што со години не стигнале до реализација.
Лидерот на СНСД, Милорад Додик, по разговорот со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека добил целосна согласност за воспоставување рамка во која ќе се развива идната соработка.
Според Додик, разговорите опфатиле економија, култура, нови технологии, земјоделство и вештачка интелигенција. Тој порача дека Република Српска може да смета на Израел како партнер и дека двете страни ќе работат на финализирање на претходно започнатите договори.
Но, токму формулацијата за „финализирање“ повторно го отвора прашањето што се случи со проектите што со години беа најавувани како големи израелски инвестиции во Република Српска.
Најконкретниот пример е рудникот за железна руда „Љубија“. Владата на Република Српска во 2017 година предложи продажба на 64,99 проценти од државниот капитал на компанијата „Израели инвестмент груп“, која понудила 92 милиони конвертибилни марки.
Понудата била значително повисока од околу 63,6 милиони марки, колку што нудел „АрселорМитал“. Израелската компанија најавувала продолжување и развој на производството, со можност рудникот повторно да почне со работа во рок од шест месеци.
Продажбата, сепак, не ја добила потребната поддршка во Народното собрание на Република Српска. За предлогот гласале 39 пратеници, 34 биле против, а седум биле воздржани. Биле потребни најмалку 42 гласа, со што зделката пропаднала пред да започне реализацијата.
Слична судбина имале и најавите за израелски инвестиции во туризмот. Во периодот од 2015 до 2017 година претставници на Израел и на Република Српска зборувале за вложувања во туристички капацитети, културата и образованието.
Во 2017 година тогашниот министер во Владата на Република Српска, Златан Клокиќ, разговарал со израелскиот министер за туризам за промоција на туристичките потенцијали и можните инвестиции. Била најавена и возвратна посета, но голем израелски туристички проект во Република Српска не бил реализиран.
Третиот пример е долгогодишната соработка со израелскиот град Модиин. Уште во 2016 година биле најавувани заеднички проекти во туризмот, образованието и реставрацијата на културното наследство.
Во 2021 година повторно се зборувало за конкретизирање на соработката и директно поврзување на компаниите. Институционалните контакти продолжиле, но не бил објавен доказ дека од нив произлегол поголем реализиран проект.
Средбата од 17 септември не е првата на Додик со Нетанјаху годинава. На 28 јануари израелскиот премиер во Ерусалим се сретна со вршителката на должноста претседателка на Република Српска, Ана Тришиќ-Бабиќ, и со Додик. И тогаш двете страни изразија подготвеност да ги продлабочат односите и да соработуваат во повеќе области.
По најновата средба повторно беа најавени партнерство и технолошка и економска соработка, но не беа објавени вредноста на можните инвестиции, конкретни рокови, имиња на компании или потпишани договори.
