Вучиќ од ОН ја обвини Хрватска за величење на нацистичкото минато

Српскиот претседател Александар Вучиќ од говорницата на Генералното собрание на Обединетите нации ја обвини Хрватска дека го велича своето нацистичко минато и дека во земјата повторно се издигнуваат нацистички симболи и пароли. Станува збор за политичко обвинување на Вучиќ, а не за оценка на ОН за современа Хрватска.

„За нас во Србија најтешко е кога во нашето опкружување гледаме повторно издигнување на нацизмот на пиедесталот на општествените вредности, особено во Република Хрватска“, рече Вучиќ, додавајќи дека Хрватска, според него, „се гордее“ со своето нацистичко минато и со употребата на нацистички симболи и слогани.

Вучиќ го спомена и логорот Јасеновац, наведувајќи дека Србија не може да прифати, како што рече, „оживување на најстрашните духови од минатото“. Историски, Независната Држава Хрватска од 1941 година беше воспоставена под усташкиот режим со поддршка на нацистичка Германија и фашистичка Италија. Американскиот музеј на Холокаустот проценува дека во комплексот Јасеновац биле убиени меѓу 77.000 и 99.000 луѓе – Срби, Евреи, Роми, како и хрватски и муслимански противници на режимот.

Но тврдењето на Вучиќ дека денешна Хрватска како држава се „гордее со нацистичкото минато“ не одговара на нејзината официјална уставна позиција. Во хрватскиот Устав темелите на државниот суверенитет во Втората светска војна експлицитно се врзуваат за одлуките на антифашистичкиот ЗАВНОХ и се поставуваат „наспроти прогласувањето на Независната Држава Хрватска“.

Хрватскиот Сабор во Декларацијата за антифашизмот од 2005 година дополнително ја потврди „антифашистичката демократска втемеленост и определба“ на современа Хрватска. Тоа не значи дека во земјата нема спорови околу усташката симболика и нејзината употреба, но е важно да се направи разлика меѓу тие општествени и политички контроверзии и официјалната државна уставна позиција.

Острите зборови на Вучиќ доаѓаат по серијата критики од Загреб по смртта и погребот на Ратко Младиќ. Поранешниот командант на Војската на Република Српска почина додека издржуваше доживотна казна за геноцид, злосторства против човештвото и воени злосторства, а на неговиот погреб во Белград присуствуваа илјадници луѓе и дел од српските функционери. Настанот предизвика критики и од врвот на Европската Унија.

Хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ претходно оцени дека оддавањето официјални почести на Младиќ е спротивно на европските вредности и дека Србија на таков начин не може да напредува кон членство во ЕУ.

Во поширокиот дел од говорот пред ОН, Вучиќ повторно зборуваше за Косово и за НАТО-интервенцијата врз СР Југославија во 1999 година, тврдејќи дека меѓународното право не се применува еднакво за сите држави. Тој го поврза односот кон Србија и Косово со денешните глобални спорови околу територијалниот интегритет и примената на Повелбата на ОН.

Пленковиќ, кој исто така се обрати пред Генералното собрание, во својот говор ја нагласи важноста на меѓународното право и го претстави современиот хрватски државен пат како премин кон демократија, НАТО и Европската Унија.

До моментот на пребарувањето нема објавена нова официјална реакција од хрватската Влада конкретно на обвинувањата што Вучиќ ги изнесе во говорот пред ОН.