Skip to content
Националниот систем за електронски евиденции во здравството „Мој термин“ во период од пет години функционирал дури 737 дена без важечки договор за одржување, открива најновиот конечен извештај на Државниот завод за ревизија објавен за периодот од 2021 до 2026 година.
Ова значи дека граѓаните речиси 38 проценти од времето зависеле од систем оставен на привремени донации од приватна компанија за воопшто да не падне целата мрежа на прегледи и рецепти. Ревизијата нотира дека иако преку овој софтвер се врши секојдневното закажување прегледи за илјадници осигуреници, тој не успеал целосно да го оптимизира јавното здравство поради институционална негрижа, слабости во безбедноста на податоците и хроничен недостиг на кадар.
Ваквото системско потфрлање директно се прелева врз џебот и секојдневието на пациентите, кои со недели не можат да стигнат до редовен специјалистички или контролен преглед. Наместо уреден ред, граѓаните се принудени да бараат „приоритетни“ упати со рок од седум дена или „итни“ упати со важност од 24 часа за да ги заобиколат затворените календари. Ревизорите утврдиле дека ваквите вонредни упати масовно се злоупотребуваат за најобични контроли, создавајќи огромен метеж пред амбулантите каде што редовно закажаните граѓани со право стравуваат дали воопшто ќе дојдат на ред.
Контролите на терен откриваат дека јавните болници не ги објавуваат листите на закажани термини пред вратите на амбулантите или ги истакнуваат со задоцнување, што остава широк простор за самоволие и прескокнување на редот. Посебно фрапантни се наодите кај елективните хируршки интервенции, каде што листите со години биле водени без јавен увид, па дури и со воведувањето на јавниот портал на почетокот на 2026 година ревизијата евидентирала случаи каде еден лекар има дури 198 закажани операции без никаков датум за извршување. Ова практично значи дека болните остануваат во целосна неизвесност кога ќе добијат операција, принудени со месеци да живеат во болки или да плаќаат илјадници евра во приватните болници.
Паралелно со маките на осигурениците, државата дозволила приватен економски оператор во 2024 година да го регистрира поимот и логото на „Мој термин“ како сопствена трговска марка во Државниот завод за индустриска сопственост. Оваа правна замка создава апсурдна ситуација во која државен орган управува со стратегиски систем над кој приватна фирма полага интелектуална сопственост. Дополнително, Управата за електронско здравство функционира со само осум вработени од предвидените 22 работни места, што оневозможува реална контрола врз милионите чувствителни медицински досиеја.
Финансиската анализа на ревизорите покажува дека во периодот од 2021 до 2025 година за здравствени софтвери биле потрошени над 333 милиони денари, но дури 92,5 проценти од овие пари завршиле во поединечни набавки на болниците за сопствени парцијални системи. Во централниот систем „Мој термин“ се слеале само 7,5 проценти од вкупниот буџет, со што е пропуштена шансата државата да создаде единствена платформа без прескапи паралелни лиценци. Притоа, само еден економски оператор склучил дури 181 договор со 33 јавни установи, со што стекнал практичен монопол врз целото јавно здравство.
„Придобивките од системот не се целосно остварени поради слабости во управувањето, недостаток на континуирано одржување, недоволни човечки ресурси, зависност од економски оператори и слабости во безбедноста на личните податоци“, децидни се државните ревизори во својата конечна оцена.
Сериозни дупки се нотирани и во дигиталната безбедност, каде што нема двофакторска заштита за пристап до картони, а лекари пристапуваат со приватни мејл адреси и лозинки од само осум карактери без задолжителна промена. За какви технички ризици станува збор покажува и инцидентот од јануари 2026 година, кога поради грешка во софтвер на приватна ординација, системот за помалку од 24 часа регистрирал над 101 илјада препишани рецепти за еден ист антибиотик, покривајќи над пет отсто од целата популација. Заводот за ревизија бара итно затворање на овие безбедносни јазли, задолжително воведување ред во итните упати и кривично расчистување на сопственичките права на софтверот.
