Skip to content
Олимп и официјално го прослави местото меѓу највредните природни и културни локалитети во светот. Денеска во Литохоро, во подножјето на највисоката грчка планина, се одржа свеченоста по повод впишувањето на поширокото подрачје на Олимп на Листата на светското наследство на УНЕСКО, со учество на грчкиот премиер Кирјакос Мицотакис, министрите за култура и за животна средина и претставници поврзани со УНЕСКО.
Самото впишување, сепак, не се случи денеска. Комитетот за светско наследство едногласно ја донесе одлуката на 26 јули на својата 48. сесија во Бусан, Јужна Кореја. Со тоа „Поширокото подрачје на Олимп“ стана 21. локалитет од Грција на Листата на светското наследство и трет грчки локалитет со мешан природен и културен статус, по Метеора и Света Гора.
УНЕСКО не го призна Олимп само затоа што е митскиот дом на Зевс и дванаесетте олимписки богови. Официјалното впишување е според два критериума. Првиот го признава неговото огромно културно и симболично влијание — од Хомер и Хесиод до местото што планината го има во европската и светската култура. Вториот се однесува на биолошката разновидност и природните живеалишта, особено големиот број растителни видови и ендемити.
Заштитеното добро опфаќа вкупно 18.938 хектари и не се сведува само на врвот Митикас. УНЕСКО го води како локалитет составен од две целини: поширокото подрачје на планината со 18.873 хектари и археолошкиот локалитет Дион со дополнителни 65 хектари. Токму Дион е материјалната врска меѓу природната планина и античкиот култ кон олимписките богови.
Олимп е висок 2.918 метри, но неговата вредност за УНЕСКО е токму во необичниот спој на море и висока планина на мал простор. Организацијата ги издвојува стрмните варовнички карпи, глацијалните форми, карстните вдлабнатини, комплексот Митикас-Стефани и клисурата Енипеас, како и фактот дека планината претставува едно од значајните средишта на медитерански растителен ендемизам.
Новиот знак на УНЕСКО, сепак, не значи дека од утре туристите ќе мора да купуваат посебна дозвола за да влезат на Олимп или дека планинарските патеки автоматски се затвораат. Впишувањето првенствено носи многу поголема обврска за грчката држава да го зачува локалитетот во состојбата поради која е признаен како добро од „исклучителна универзална вредност“.
И токму тука почнува потешкиот дел по прославата.
Комитетот на УНЕСКО побара од Грција дополнително да ги уреди границите околу Литохоро, целосно да ја обезбеди формалната заштита на заштитната зона, да го процени влијанието на воениот полигон во североисточниот дел од таа зона и да усвои ревидиран план за управување со Националниот парк што јасно ќе ги обедини природните и културните вредности на Олимп.
Само еден ден пред денешната свеченост, грчкото Министерство за животна средина објави дека е одобрен дел од новата Специјална еколошка студија за Олимп. Таа е предуслов за проширување на Националниот парк и за посилен режим на управување со заштитеното подрачје.
Грчките власти веќе најавија и повеќе од 10 милиони евра интервенции поврзани со заштитата на природата, подобрувањето на пристапноста и одржливиот развој на поширокото подрачје. Тоа е еден од практичните тестови дали статусот на УНЕСКО ќе остане само престижна ознака или ќе донесе видливи промени на терен.
За посетителите од Македонија, Олимп со новиот статус станува уште поатрактивна викенд-дестинација, но УНЕСКО не ја претвора секоја посета во освојување на Митикас. Литохоро останува главната порта кон планината, а подрачјето нуди и полесни пешачки и природни содржини за посетители кои немаат намера да се искачуваат на највисоките врвови.
И времето за промоција тешко можеше да биде подобро. Веднаш по денешната свеченост, на 3 и 4 октомври во Литохоро се одржува Olympus Adrenaline & Nature Festival. Официјалната туристичка организација на Грција најавува бесплатна програма со планинарење, велосипедизам, качување, гастрономија и други активности во природа, токму со Олимп како нов локалитет на светското наследство во центарот на викендот.
Така новиот статус носи двоен ефект. За туристите, Олимп добива уште посилен меѓународен печат и причина повеќе да биде посетен. За Грција, пак, истиот печат носи обврска растот на туризмот да не го загрози она поради што планината воопшто стигна на листата.
Од денеска таблата со УНЕСКО може да биде новата фотографија од Олимп. Потешката задача почнува зад неа — како милиони идни посетители да го видат „домот на боговите“, а тој да остане зачуван и за оние што ќе дојдат по нив.
