Skip to content
Научници открија богат подводен свет со џиновски морски пајаци, октоподи, сунѓери и други необични организми под мразот на Антарктикот. Истражувањата покажуваат дека животот може да опстојува во целосна темнина, на големи длабочини и во екстремни услови. Научниците откриваат и микроорганизми во подземни езера што биле изолирани илјадници години.
Откритијата се претставени во нова анализа на научното списание „Би-би-си сајенс фокус“, објавена на 18 октомври, која ги обединува резултатите од повеќе експедиции на Антарктикот.
Едно од најзначајните истражувања било спроведено во јануари 2025 година, кога огромен леден брег се одвоил од ледениот гребен Џорџ Шести и открил дел од морското дно што со векови бил покриен со мраз дебел околу 150 метри.
Ледениот брег, означен како А-84, имал површина од приближно 510 квадратни километри, колку американскиот град Чикаго.
Истражувачкиот брод „Фалкор (ту)“ на Океанографскиот институт „Шмит“ веќе се наоѓал во Белингсхаузеновото Море, поради што научниците веднаш го промениле планот на експедицијата и започнале истражување на новооткриеното подрачје.
Со помош на подводниот робот „СуБастијан“, кој може да работи на големи длабочини, истражувачите снимиле морски сунѓери, корали, морски анемони, огромни морски пајаци и октоподи.
За време на осумдневното истражување роботот достигнал длабочина до 1.300 метри, откривајќи развиени заедници од организми на места што претходно не биле достапни за научни истражувања.
Големината на дел од откриените сунѓери укажува дека овие организми можеби растеле со децении, па дури и со векови. Научниците претпоставуваат дека меѓу забележаните суштества има и видови што досега не биле научно опишани.
Посебно прашање е како ваквите морски екосистеми добиваат доволно храна во услови кога дебелиот мраз го ограничува пристапот на сончева светлина. Една од претпоставките е дека океанските струи пренесуваат хранливи материи до животните под мразот.
Но откритијата во морето не се единствените што ги изненадија научниците.
Под континенталниот мраз на Антарктикот се наоѓаат повеќе од 700 езера, од кои голем дел се целосно отсечени од надворешната средина.
Овие езера се исполнети со течна вода благодарение на геотермалната топлина од Земјината внатрешност и триењето што настанува при движењето на ледениот покривач врз карпестата подлога.
Едно од најпознатите е езерото Восток, кое се наоѓа под речиси четири километри мраз. Неговата површина изнесува околу 16.000 квадратни километри, а на одредени места е длабоко повеќе од еден километар.
Научниците со децении се обидуваат да утврдат какви организми можат да преживеат во ваква средина.
Во 2013 година американската експедиција ВИСАРД успеала да продре низ 800 метри мраз до езерото Виланс, во западниот дел на Антарктикот.
Земањето примероци било извршено со посебна технологија за стерилно дупчење, со што бил намален ризикот од внесување микроорганизми од површината.
Резултатите покажале дека во езерото живеат разновидни бактерии и археи, кои се приспособиле на постојана темнина, ниски температури и ограничени извори на енергија.
„Очекував да најдам живот, но не толку разновиден“, изјавил Џон Приску, професор по екологија на Државниот универзитет во Монтана, кој учествувал во истражувањата.
За разлика од повеќето екосистеми на Земјата, кои директно или индиректно зависат од сончевата енергија, дел од микроорганизмите во овие езера добиваат енергија преку хемиски реакции.
Тие користат соединенија на железо, сулфур, метан и други материи што се наоѓаат во водата и седиментите.
Во подоцнежните истражувања на езерото Мерсер, научниците откриле дополнителни микробни заедници, од кои некои покажуваат генетски карактеристики различни од досега проучуваните организми.
Проценките укажуваат дека ова езеро последен пат било поврзано со океанот пред околу 6.000 до 7.000 години.
Научниците сметаат дека истражувањата на антарктичките езера можат да помогнат и во потрагата по живот надвор од Земјата.
Особено внимание привлекува Европа, месечината на Јупитер, за која постојат силни научни докази дека под замрзнатата површина има океан од течна вода. Слични услови се претпоставуваат и на други ледени месечини во Сончевиот систем.
Откривањето микроорганизми што можат да преживеат без сончева светлина покажува дека животот може да опстојува и во средини што претходно се сметале за крајно неповолни.
Сепак, научниците предупредуваат дека откритијата на Антарктикот не претставуваат доказ за постоење вонземен живот, туку помагаат подобро да се разберат условите во кои тој би можел да се развие.
И покрај напредокот, истражени се само мал дел од езерата скриени под антарктичкиот мраз. Научниците очекуваат дека идните експедиции ќе откријат дополнителни организми и ќе помогнат да се објасни како животот се приспособувал на долготрајната изолација.
