Skip to content
На предвремените парламентарни избори во Србија на 25 октомври, активистите потрошија повеќе од 8,5 милиони евра. Владејачката Српска напредна партија (СНП) потроши најмногу, додека кампањата на нејзиниот главен ривал, студентското движење, беше финансирана речиси целосно од донации од граѓани, објави Радио Слободна Европа/Радио Либерти.
Според прелиминарните финансиски извештаи, партијата на Александар Вучиќ потрошила околу 4 милиони евра, вклучувајќи ги и авансни плаќања. Ова е двојно повеќе од трошоците на листата „Студентите победуваат“, која пријави приближно 2 милиони евра.
СНП не пријавила ниту една донација од граѓани или компании, при што речиси целото финансирање доаѓа од сметката на партијата. Партијата, исто така, искористила речиси 300.000 евра од државниот буџет.
Над 1,3 милиони евра биле насочени кон Радио Телевизија Србија, над 1,1 милион кон медиумската агенција ЦАС, а над 800.000 евра биле платени за изнајмување на над 2.100 рекламни билборди.
Дополнителни 340.000 евра беа потрошени за рекламирање на интернет портали и социјални мрежи. Превозот на поддржувачи на изборните митинзи во Крагуевац и Нови Сад чинеше околу 95.000 евра, распределени меѓу 19 превозници и државната железничка компанија „Србијавоз“.
За разлика од владејачката партија, студентската листа доби донации од 26.408 граѓани во вкупен износ од над 1,9 милиони евра. Финансиската поддршка се движеше од неколку стотици динари до законски дозволениот максимум од околу 2.300 евра.
Најчестата донација беше околу 50 евра, исто колку и еднократната државна помош што им се исплаќаше на возрасните граѓани пред изборите. На социјалните мрежи се појавија иницијативи со кои се повикуваат поддржувачите на студентското движење да ги донираат добиените средства за изборната кампања.
Пет компании обезбедија дополнителни околу 4.800 евра. Според анализата, 98% од трошоците за студентската кампања беа покриени со донации од граѓани. Листата, исто така, искористи речиси 300.000 евра од државниот буџет.
Најголемата ставка во трошоците на студентите се печатените и рекламните материјали, за кои се издвоени над 790.000 евра. Повеќе од 480.000 евра се потрошени за телевизиски спотови, главно емитувани на Радио Телевизија Србија, а околу 270.000 евра – за рекламирање на платформите Мета и Гугл.
Други 290.000 евра се префрлени на компанија која обезбедува софтвер, кол-центар, обука за набљудувачи на избори и видео продукција.
Коалицијата околу Социјалистичката партија на Србија (СПС), предводена од Ивица Дачиќ, пријави трошоци од над 1,7 милиони евра. Од нив, околу 1 милион евра се наменети за телевизиско рекламирање, главно на Пинк ТВ и Радио Телевизија Србија.
Најголемиот износ – околу 750.000 евра – е издвоен за рекламирање на Пинк, додека јавната телевизија добила околу 250.000 евра.
Изборниот митинг во Белградската арена на 11 октомври беше исто така значаен трошок, кој чинеше околу 335.000 евра. Повеќе од 200.000 евра од оваа сума беа потрошени за превоз на поддржувачи.
Социјалистите не пријавија донации од граѓани или компании, а кампањата беше финансирана од партиската сметка.
Партијата „Автентична десница“ на Милош Јовановиќ пријави трошоци од околу 478.000 евра, од кои повеќе од половина беа за телевизиско рекламирање. Околу 170.000 евра од нејзините долгови сè уште не се платени.
Опозициската коалиција Европска Србија, која ги обединува Партијата на слободата и правдата и движењето СРЦЕ, потроши приближно 130.000 евра. Од нив, 94% беа насочени кон приватна маркетинг агенција, главно за рекламни материјали и онлајн кампањи.
Партиската листа на движењето „Силна Србија“, предводена од бизнисменот Богољуб Кариќ, пријави околу 75.000 евра, додека партијата на адвокатот Владимир Гајиќ пријави само 1.400 евра трошоци.
Анализата на Радио Слободна Европа не ги вклучува деветте листи на национални малцинства. Во моментот на објавување, недостасуваат и финансиските извештаи на две други формации.
Државата издвоила околу 12,5 милиони евра за изборната кампања, при што 40% од средствата се распределуваат подеднакво меѓу учесниците пред гласањето. Останатите 60% се обезбедуваат по објавувањето на резултатите, при што секоја листа презентирана во парламентот добива околу 30.000 евра за секој освоен пратенички мандат.
Учесниците кои не добиваат најмалку 1% од вистинските гласови мора да ги вратат средствата од буџетот што им се обезбедени. За листите на националните малцинства, прагот е 0,2%. Непотрошените државни средства исто така подлежат на враќање.
Законот ги ограничува максималните трошоци за парламентарна кампања на 6 милиони евра за секоја изборна листа.
Конечните финансиски извештаи мора да се достават во рок од 30 дена по објавувањето на резултатите од изборите, а контролата врз приходите и расходите ја врши Агенцијата за спречување на корупција.
