Skip to content
Тиркизно море, скриени песочни плажи, луксузни вили и јахти вредни милиони евра. Со децении францускиот остров Кавало, познат како „Островот на милијардерите“, беше место резервирано за светската елита, холивудските ѕвезди и европската аристократија. Обичните туристи практично немаа пристап до неговите плажи. Но, сега локалните власти на Корзика сакаат да го променат тоа, отворајќи правна битка со приватните интереси што со години го контролираа островот.
Кавало се наоѓа на само три километри од јужниот брег на Корзика, во Средоземното Море. На површина од околу 110 хектари се распоредени луксузни вили, приватни пристаништа и мали заливи, опкружени со кристално чиста вода.
Островот уште од крајот на шеесеттите години на минатиот век стана омилено прибежиште на богатите, кои таму пристигнуваат со приватни јахти, далеку од туристичките гужви и љубопитните погледи.
Но, прашањето што сега го поставуваат локалните власти е едноставно: може ли природното крајбрежје да биде практично недостапно за јавноста само затоа што околните имоти се во приватна сопственост?
Плажите се јавни, но патот до нив е приватен
Според француските прописи, морското крајбрежје е дел од јавниот поморски простор, а пристапот до него подлежи на законски правила.
На Кавало, меѓутоа, проблемот не е само во самите плажи, туку и во патеките што водат до нив.
Голем дел од пристапните патишта минуваат низ приватни имоти, па туристите не можат едноставно да прошетаат до заливите.
Градоначалникот на Бонифацио, Жан-Шарл Орсучи, сака да го промени ваквиот модел и да овозможи поширок јавен пристап до островот.
Општинските власти уште во 2023 година започнаа постапки за отворање дел од патеките, но иницијативата се соочи со противење од приватните сопственици.
Општината го презеде пристаништето по 35 години приватно управување
Пресвртот се случи на 26 јуни 2026 година, кога општината Бонифацио го презеде управувањето со пристаништето на Кавало, по истекувањето на 35-годишниот период на приватно управување.
Локалните власти сметаат дека станува збор за јавна инфраструктура која треба да служи и на пошироката заедница, а не само на сопствениците на луксузните недвижности.
Дотогашниот приватен оператор, меѓутоа, го оспорува преземањето, повикувајќи се на своите договорни права.
Спорот стигна до француските судови, а неговиот конечен исход останува важен за понатамошното управување со островот.
Во октомври општината објави дека првите месеци од јавното управување со пристаништето дале позитивни резултати.
Но, преземањето на пристаништето не значи дека сите приватни имоти или патеки автоматски станале достапни за јавноста.
Милијардерите не сакаат туристи пред своите вили
Кавало со децении ја градел репутацијата на место каде што богатите можат да уживаат во целосна приватност.
Токму изолираноста е една од причините поради кои недвижностите на островот се толку привлечни за најбогатите.
За разлика од популарните медитерански дестинации, тука нема масовни туристички групи, редовни јавни бродски линии и преполни шеталишта.
Постои хотел со пет ѕвезди во кој можат да престојуваат и гости што не поседуваат недвижност на островот, но цените и ограничениот пристап го прават Кавало далечна дестинација за просечниот турист.
Сопствениците на приватните имоти стравуваат дека поголема достапност би можела да го наруши мирот што го прави островот посебен.
Локалните власти, пак, сметаат дека приватноста не треба да значи целосно исклучување на јавноста од природното крајбрежје.
Дали островот ќе стане достапен за сите?
И покрај најавите, Кавало нема преку ноќ да се претвори во туристичка дестинација достапна за секого.
Градоначалникот Орсучи нагласува дека целта не е островот да биде преплавен со посетители.
Напротив, локалната власт сака контролирано отворање, со почитување на природата и заштитата на чувствителниот екосистем.
Кавало е дел од архипелагот Лавеци, едно од највпечатливите природни подрачја во јужна Корзика, каде што зголемениот туризам би можел да создаде дополнителен еколошки притисок.
Засега не се планира редовна јавна бродска линија што би превезувала голем број туристи од Корзика до островот.
Пристаништето е затворено за зимската сезона од 1 октомври, а повторното отворање е планирано за 1 мај 2027 година.
До тогаш, правниот спор и одлуките на локалните власти ќе бидат важни за тоа под какви услови посетителите ќе можат да пристигнуваат и да се движат по островот.
Медитерански рај или приватен клуб на богатите?
Случајот со Кавало отвора прашање што одамна ги надминува границите на француската Корзика.
Дали најубавите природни предели можат практично да станат привилегија на оние што имаат доволно пари да купат имот покрај морето?
И каде завршува правото на приватна сопственост, а започнува правото на јавноста да пристапи до природното крајбрежје?
Во многу туристички земји, вклучително и на Медитеранот, ваквите конфликти стануваат сè почести поради растот на луксузните комплекси и приватните одморалишта.
Кавало сега станува пример за судирот меѓу ексклузивниот туризам, јавниот интерес и заштитата на природата.
Островот сè уште останува место на богатите, но по 35 години приватно управување со пристаништето, локалната власт го направи првиот голем чекор кон промена на досегашните правила.
Дали обичните туристи еден ден ќе можат слободно да прошетаат по неговите песочни плажи, допрва треба да се утврди.
Но, едно е сигурно: островот што со децении беше симбол на недостапниот луксуз сега станува симбол и на борбата за правото на јавен пристап до морето.
