Skip to content
Цените на житарките, месото и млечните производи паѓаат на светските пазари, но тоа не значи дека потрошувачите веднаш ќе плаќаат помалку за лебот, сирењето, млекото и месото во продавниците. Најновите податоци на Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации (ФАО) повторно го отвораат прашањето колку брзо светските поевтинувања стигнуваат до домашните потрошувачи.
Во октомври индексот на светските цени на храната се намалил за 1,2 отсто во споредба со септември и изнесувал 133,9 поени. Најголемо намалување е забележано кај житарките, чии цени паднале за 4,5 отсто, додека месото поевтинило за 1,2 отсто, а млечните производи за 1,1 отсто.
Истовремено, шеќерот поскапел за 6,6 отсто, четврти месец по ред, а растителните масла забележале благ раст од 0,3 отсто.
Пченицата поевтинува, но што ќе се случува со лебот?
Според ФАО, светските цени на пченицата паднале по четири последователни месеци раст. Причините се послабата меѓународна побарувачка, подобрите изгледи за производството во Аргентина и очекувањата за поголем извоз од регионот на Црното Море.
За Македонија, каде што лебот и производите од брашно се дел од секојдневната потрошувачка, ваквите движења се важен сигнал.
Но цената на лебот не зависи само од пченицата. Во неа влегуваат и трошоците за електрична енергија, транспорт, производство, работна сила и трговски маржи.
Затоа поевтинувањето на суровината не мора веднаш да доведе до пониска малопродажна цена.
Млекото и месото поевтини на светските пазари
Намалувањето на цените на млечните производи главно се должи на поевтинувањето на путерот и сирењето, поради зголемените залихи и послабата побарувачка во Европската Унија и САД.
Слични движења се забележани и кај месото. Свинското, говедското и овчото месо поевтиниле, додека цените на живинското месо останале стабилни.
Сепак, домашните цени зависат и од состојбата на македонскиот пазар, трошоците на производителите, увозните цени и конкуренцијата меѓу трговците.
Светските цени паѓаат, но храната е поскапа отколку лани
И покрај октомвриското намалување, индексот на ФАО останува за 5,9 отсто повисок отколку во истиот месец минатата година.
Особено се издвојува шеќерот, чија цена на светските пазари е за 28,8 отсто повисока од октомври 2025 година.
Причините за поскапувањето се неповолните временски услови во Бразил, загриженоста за производството во Индија и пониските очекувани приноси во Европската Унија и Тајланд.
Ова може да создаде дополнителен притисок врз производите во кои шеќерот е значајна суровина, како слатките, бисквитите и кондиторските производи, иако конечниот ефект врз цените зависи од повеќе фактори.
Кога ќе поевтини и во македонските маркети?
Светските цени се важни за земја што увезува значителен дел од прехранбените производи и суровините, но не постои автоматско правило според кое намалувањето на меѓународните цени веднаш се пренесува на полиците во продавниците.
Трговците можат да продаваат производи набавени по претходни, повисоки цени, а врз конечната цена влијаат и транспортот, складирањето, платите и трговските маржи.
Од друга страна, кога увозните трошоци се намалуваат подолг период, се отвора простор за поевтинување, особено кај производите каде што постои посилна конкуренција.
Затоа клучното прашање за македонските потрошувачи не е само дали храната поевтинува во светот, туку дали и колку од тоа поевтинување ќе стигне до нивните сметки на каса.
Засега, податоците на ФАО покажуваат пад на меѓународните цени на дел од основните производи, но сами по себе не потврдуваат дека цените во македонските маркети се намалени.
