Skip to content
Грчкиот премиер Киријакос Мицотакис присуствуваше на светата литургија и свечената доксологија по повод празникот на Светите Архангели Михаил и Гаврил – патрони на градот Серес. Церемонијата се одржа на 8 ноември во истоимената митрополитанска црква, каде што беа предадени црковните реликвии вратени од Бугарија, пренесуваат бугарските медиуми.
По службата, Мицотакис учествуваше во поворката, за време на која вредните црковни предмети беа предадени на складиштето за реликвии „Психис Акос“ и поставени во неговите витрини. Според официјалното соопштение на грчката влада, предметите „биле одземени во 1917 година и вратени во Грција по долгогодишни постојани контакти со Бугарија во областа на културната дипломатија“.
Во својот говор до митрополитот Серско-Нигритски, Теологос, грчкиот премиер изјави следново: „Денес е посебен, различен ден, бидејќи Серес, Ваша Високопреосвештенство, ги пречекува богатствата што останале далеку повеќе од еден век и сега се враќаат во својот дом. Зашто секој свет предмет што се репатрира не доаѓа едноставно за да се постави во витрина. Секој пат лекува рана во нашата колективна меморија.“
Мицотакис ги наведе вратените предмети: свети икони и крстови, литургиски одежди и реликвијари, црковни прибори, говорници и резбан владички престол.
Според неговите зборови, сите тие биле „однесени од бугарските окупаторски трупи во 1917 година, за време на Првата светска војна, од старата митрополитанска црква Свети Теодор и манастирот Свети Јован Крстител во Сер“. „Но, по толку децении, циклусот на ова долго чекање конечно се затвора. И со нив, се враќаат и молитвите, но и надежите што ги носат со себе“, рече грчкиот премиер. Тој истакна дека она што е постигнато е резултат на долги преговори меѓу двете земји.
„Бидејќи навистина ништо не би било постигнато без тивките, но упорни преговори што на крајот доведоа до договор за размена со соседната земја. Врз основа на тоа, во истиот момент кога нашите свети мошти се враќаат во Сер, Атина ја исполнува својата обврска со тоа што ѝ ги предава на Софија останките на цар Самуил, заедно со антрополошкиот материјал од четирите саркофази на Свети Ахил.“
Мицотакис додаде дека грчката држава ги зачувала останките со почит и сега им ги враќа на бугарскиот народ за да им оддаде почит на начин што тој ќе го избере.
Во својот говор, премиерот нагласи дека постигнатиот договор го отвора патот за утврдување на потеклото, документирање и евентуално враќање на преостанатите културни вредности што продолжуваат да бидат во Бугарија.
„Како што се развиваат настаните, се докажува, како што рече Вашето Високопреосвештенство, дека овој канал останува активен, со што се отвора патот за откривање, документирање, но и на крајот, да, за враќање на сите културни вредности што продолжуваат да бидат во Бугарија.“
Во завршниот дел од својот говор, Мицотакис го дефинираше враќањето на моштите како резултат на можностите на грчката културна дипломатија.
„Затоа, зборуваме за опиплив резултат, госпоѓо министерка за култура, од многуте можности што нашата културна дипломатија во крајна линија ги има на располагање.
Со патриотска политика што докажува и декларира дека Грција е силна, дека нејзиниот авторитет е силен и гласен, дека нејзиниот глас се слуша гласно. Затоа, таа не се плаши да зборува, ниту да тврди, ниту на крајот да добие правда. Ова, патем, значи правда: историското сеќавање, Ваше Високопреосвештенство, враќање на своето природно место.“
Грчкиот премиер заврши велејќи дека моштите сега ќе бидат под грижа на Митрополијата и верниците од Сер.
„На овој начин, тие повеќе не остануваат неми експонати од минатото, туку стануваат живи „ковчежиња“ на верата и културата, за да ги потсетат идните генерации дека правдата и вистината може да бидат тестирани од времето, но на крајот секогаш победуваат.“
48 инвентарни предмети, 53 црковни предмети
Според официјалното соопштение на грчката влада од 29 септември 2026 година, договорот меѓу Грција и Бугарија предвидува враќање на 48 црковни реликвии кои потекнуваат од манастирот Панагија Екосифиниса, манастирот Свети Јован Крстител во Серес и Митрополијата Серес-Нигрита. Предметите биле префрлени во Софија во 1917 година за време на Првата светска војна и се чуваат во Националниот историски музеј на Бугарија.
За возврат, Грција ѝ ги предала на Бугарија остатоците откриени во 1965 година во базиликата Свети Ахил на бугарскиот цар Самуил (997–1014), заедно со преостанатиот антрополошки материјал од вкупно четири саркофази во базиликата.
Договорот, исто така, предвидува продолжување на преговорите за идентификување и вклучување во последователните договори на други историски предмети од заеднички интерес кои не се опфатени со овој договор.
На церемонијата во Серес присуствуваа министерката за култура Лина Мендони, заменик-министрите за надворешни работи и внатрешни работи Тасос Хаџивасилиу и Константинос Гкиулекас, пратеници од регионот Серес и градоначалничката на градот Варвара Митлијага.
