Skip to content
До 1 септември остануваат три недели, а повеќе од 350 илјади пензионери во Македонија сè уште не знаат колку ќе им изнесува новата пензија.
Се знае дека ќе има зголемување. Се знае и формулата според која треба да се пресмета. Но процентот што ќе биде ставен врз секоја пензија сè уште официјално не постои.
По периодот на линеарни покачувања, од септември повторно се враќа редовното процентуално усогласување предвидено со Законот за пензиското и инвалидското осигурување. Министерот за социјална политика Ѓоко Велковски потврди дека нема нова промена на членот 37 и дека пензиите ќе се усогласуваат според законската формула.
Според неа, половина од процентот се определува според растот на трошоците за живот, а половина според растот на просечно исплатената плата. За септемвриското усогласување треба да се спореди првото полугодие од 2026 година со второто полугодие од 2025 година. Законот предвидува вакво усогласување на 1 март и 1 септември.
Проблемот е што на 10 август државата сè уште ги нема сите статистички податоци што ѝ се потребни за конечната пресметка.
Во базата на Државниот завод за статистика во моментов се објавени податоци за просечната плата заклучно со мај 2026 година. Јунскиот податок, кој е неопходен за да се затвори целото прво полугодие, сè уште го нема.
Додека не биде објавен тој број, конечниот процент на усогласување не може да се утврди според формулата.
Тоа го објаснува статистичкиот дел од неизвесноста. Но не го решава проблемот за пензионерот кој три недели пред септември сака да знае дали следниот месец ќе располага со 600, 1.000 или 1.500 денари повеќе.
Последната јавно изнесена процена на директорот на Фондот за ПИОМ, Никола Мемов, беше дека септемвриското усогласување би можело да се движи меѓу три и пет проценти. Тоа беше процена, а не официјална пресметка, и беше дадена уште кон крајот на минатата година.
Разликата меѓу три и пет проценти не е мала, особено за пензионерите со најниски примања.
Пензија од 20.000 денари при раст од три проценти би пораснала за 600 денари. При четири проценти зголемувањето би било 800, а при пет проценти точно 1.000 денари.
Кај пензија од 40.000 денари разликата е значително поголема: од 1.200 денари при три проценти до 2.000 денари при пет проценти.
Пензионер со 60.000 денари, пак, во истите сценарија би добил меѓу 1.800 и 3.000 денари повеќе.
Токму тоа е најголемата промена во однос на претходните покачувања.
Во периодот кога редовната формула беше привремено суспендирана, зголемувањето беше распределувано линеарно. Законот од јули 2025 година изречно ја исклучи примената на редовното процентуално усогласување од 1 септември 2025 до 31 март 2026 година и предвиде средствата што би се добиле со формулата да се распределат на пензионерите според посебниот модел.
Од септември тој период е завршен.
Сега повторно важи процентот.
Тоа значи дека двајца пензионери повеќе нема да добијат еднаков износ на покачување. Оној со двојно поголема пензија ќе добие приближно двојно поголемо зголемување во денари.
Од аспект на пензиското осигурување, процентуалниот модел ја зачувува разликата што произлегува од работниот стаж, висината на платите и уплатените придонеси. Од социјален аспект, пак, неговата слабост е што најмалото номинално зголемување оди токму кај луѓето со најмали пензии, за кои неколку стотици денари имаат најголемо значење во месечниот буџет.
А такви пензионери има многу.
Според последните податоци на Фондот за ПИОМ, во јуни биле регистрирани 350.671 корисник на пензија, а просечната пензија изнесувала 28.103 денари.
Ако конечниот процент биде три отсто, просечната пензија би се зголемила за околу 843 денари. При четири отсто, зголемувањето би било околу 1.124 денари, а при пет отсто околу 1.405 денари.
Разликата е доволно голема за пензионер кој живее од една пензија да не може однапред да го испланира септемврискиот буџет.
На ниво на државата, секој процент исто така значи стотици милиони денари.
Со сегашниот број пензионери и просечната пензија, вкупната месечна маса за пензии е приближно 9,85 милијарди денари. Покачување од три проценти би додало околу 296 милиони денари месечно, четири проценти околу 394 милиони, а пет проценти речиси 493 милиони денари месечно. Пресметката е приближна бидејќи до септември може да се промени и бројот на корисници и структурата на пензиите.
Државата финансиски веќе мора да има простор за законското усогласување. Во првичниот Буџет за 2026 година за пензии беа предвидени 116,8 милијарди денари, а Министерството за финансии гарантираше редовна исплата на пензиите и останатите законски обврски.
Во јули беше усвоен и ребалансот, со кој Владата повторно порача дека се обезбедуваат средства за непречено исполнување на законските обврски.
Значи, дилемата не е дали ќе има пари за септемвриското усогласување.
Дилемата е зошто, толку блиску до датумот од кој тоа треба да важи, пензионерите сè уште располагаат само со широката процена „меѓу три и пет проценти“.
Факт е дека конечната формула зависи од статистика што сè уште не е комплетирана. ДЗС не може да измисли податок за јунската плата само затоа што пензионерите сакаат порано да го знаат процентот.
Но институциите можат многу подобро да комуницираат што следува.
Може официјално да се каже кога точно се очекува последниот податок.
Може да се објави привремена пресметка врз основа на досегашните пет месеци.
Може да се дадат сценарија за различни категории пензии.
И, најважно, може јасно да се објасни дека ова повеќе нема да биде исто покачување за сите.
Зашто за околу 350 илјади луѓе ова не е статистичка вежба.
Пензијата е пари за храна, лекови, струја и комуналии.
По години во кои политичките партии речиси секое покачување на пензиите го претставуваа како една од своите најважни мерки, парадоксално е што три недели пред новото усогласување јавноста сè уште нема официјален одговор на наједноставното прашање:
Колку?
Одговорот на крајот ќе го даде формулата, а не политичката одлука.
Но до тој момент, 350 илјади пензионери повторно ќе треба да чекаат државата да им каже колку пари ќе имаат за следниот месец.
