Брисел ја поддржува амбицијата на Црна Гора: 28-ма земја-членка на ЕУ до 2028 година

Европската Унија верува дека Црна Гора може да стане 28-ма земја-членка на заедницата до 2028 година, а самото членство сега е сосема реално и „на дофат“. Оваа категорична порака ја испрати претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, за време на нејзината официјална посета на Подгорица, каде што одржа последователни средби со црногорскиот премиер Милојко Спајиќ и шефот на државата Јаков Милатовиќ.

Посетата – трета по ред за фон дер Лајен на земјата во изминатата година – беше протолкувана како клучен демонстрација на доверба од страна на Брисел во напредокот на малата балканска република. Во своите забелешки, шефицата на Европската комисија нагласи дека проширувањето се враќа со полна сила како главен геополитички приоритет, а реформите на Подгорица служат како позитивен пример и испраќаат моќен сигнал до другите земји од Западен Балкан. Според неа, Црна Гора е неоспорен лидер во регионот, успевајќи да спроведе над 90 проценти од своите обврски утврдени во Планот за раст на ЕУ.

На заедничката прес-конференција со премиерот Милојко Спајиќ во Вила Горица, Фон дер Лајен објави дека Европската комисија подготвува нов сет алатки за забрзување на интеграцијата. Во наредните денови, Брисел ќе презентира длабински прегледи на европските политики за да ја истакне внатрешната подготвеност на Унијата за прифаќање нови членови. Паралелно, ќе бидат објавени индивидуални мапи за најнапредните земји-кандидати, кои јасно ќе регулираат кој, што и до кој рок мора да се заврши. Пристапувањето останува процес базиран на сопствените заслуги на секоја земја, но не треба да се движи бавно кога резултатите се достапни, категорична беше Фон дер Лајен.

Од своја страна, премиерот Милојко Спајиќ рече дека земјата влегува во „последната милја“ од долгиот преговарачки маратон, уверувајќи дека извршната власт нема намера да забави. Повеќето од преговарачките поглавја веќе се официјално испратени до Европската комисија, а властите во Подгорица се подготвени за детални проценки и конструктивна критика. Спајиќ изрази цврст оптимизам дека целта за затворање на сите преговарачки поглавја до крајот на годината е целосно остварлива и упати директен апел до домашните политички фактори во Црна Гора за консензус и одговорност за конечната одлука.

Стратешката рамка беше детално потврдена и за време на разговорите на фон дер Лајен со претседателот Јаков Милатовиќ. Шефот на државата го презентираше јасно формулираниот план на земјата под наслов „28 до ’28“. Според распоредот на претседателската институција, преговорите треба да бидат финализирани во 2026 година, Договорот за пристапување треба да биде потпишан во 2027 година, а самото полноправно членство треба да стане факт во 2028 година. Милатовиќ нагласи дека Подгорица не бара кратенки, туку очекува искрена проценка врз основа на постигнатото и предвидлива траекторија од европските институции. Тој, исто така, стави посебен акцент на потребата земјата да се подготви не само за крајот на преговорите, туку и за првиот ден по пристапувањето во блокот – со градење одржлив административен капацитет способен веднаш да ги претвори европските средства во модернизирана инфраструктура, инвестиции и зголемен животен стандард.

Сепак, заедно со амбициозниот распоред, европските и црногорските претставници не ги игнорираа и придружните ризици. Како одговор на прашањата за моменталната политичка нестабилност во земјата, Фон дер Лајен повика на широко партиско единство и цврсто зачувување на европскиот фокус. Беше осврната и деликатната тема за билатералните спорови со соседна Хрватска, како и можноста за потенцијално вето. Претседателката на ЕК истакна дека постоењето на вакви проблеми е познато во Брисел, но очекувањата се дека тие ќе бидат решени со добра волја на билатерално ниво. Што се однесува до заштитните клаузули и механизмите за донесување одлуки, таа потсети дека европското право ги познава ваквите инструменти од претходните бранови на проширување и експертите во моментов работат на формулирање на соодветни текстови.

Турнејата на Фон дер Лајен низ Западен Балкан ќе заврши утре, 2 октомври, во Скопјe.

Србија и Босна и Херцеговина не се вклучени во неа, а официјалната причина се претстојните избори во двете земји.