Skip to content
Во услови на геополитичка нестабилност и растечки ризици од користење на традиционалните транспортни правци низ територијата на Русија, Азербејџан постепено се претвора во клучна алка во транспортното и логистичкото поврзување на Европа и Азија.
Олександар ЛЕВЧЕНКО*
Официјален Баку доследно спроведува политика на зајакнување на сопствената стратешка автономија и постепено намалување на руското влијание во Јужен Кавказ. Важен елемент на тој курс беше IV Глобален медиумски форум во градот Шуша, посветен на улогата на медиумите во промовирањето на мирот, враќањето на довербата и борбата против дезинформациите. Настанот собра околу 160 претставници на водечките светски медиуми, меѓународни организации и академската и професионалната заедница од 54 земји.
За време на форумот, претседателот на Азербејџан, Илхам Алиев, коментирајќи го отпорот на Украина кон руската агресија, нагласи дека е невозможно да се победи нација која се стреми кон независност и зачувување на сопствениот идентитет. Според него, искуството на Азербејџан, кој долго време се соочуваше со окупација на дел од својата територија, ја потврдува исправноста на тој принцип. Тој исто така истакна дека војната мора да се заврши и дека меѓународно признатите граници на државите не можат да се менуваат со сила или без слободно изразена волја на народот на соодветната земја.
Во исто време, Баку активно ја продлабочува економската соработка со Соединетите Американски Држави, искористувајќи го слабеењето на руските позиции на Кавказ. За време на средбата на министерот за економија на Азербејџан, Микајла Џабаров, со американската делегација, предводена од сенаторот Стив Дејнс, страните ја потврдија својата посветеност на развојот на стратешко партнерство и разговараа за можностите за проширување на соработката во областите на трговијата, инвестициите, енергетиката, вештачката интелигенција, дигиталната економија, експлоатацијата и преработката на критични минерали, како и индустриската соработка. Посебно внимание се посветува на развојот на Средниот коридор како една од клучните рути за меѓународна трговија и регионална економска интеграција.
Проширувањето на политичкиот дијалог меѓу Баку и Вашингтон укажува на формирање на долгорочно стратешко партнерство засновано на заеднички интереси и прагматична соработка. Азербејџан сè повеќе се наметнува како независен центар за донесување одлуки во Јужен Кавказ, кој самостојно ги одредува своите надворешно-политички и економски приоритети.
Доследното спроведување на одредбите од Повелбата за стратешко партнерство, развојот на механизми за економски дијалог и подготовката на конкретни „патокази“ го потврдуваат системскиот и долгорочниот карактер на азербејџанско-американската соработка. За меѓународните инвеститори, ова е важен сигнал за политичката стабилност на земјата, предвидливоста на државната политика и постоењето на поволни услови за реализација на големи инвестициски проекти.
Во услови на геополитичка нестабилност и растечки ризици од користење на традиционалните транспортни правци низ територијата на Русија, Азербејџан постепено се претвора во клучна алка во транспортното и логистичкото поврзување на Европа и Азија. Развојот на Средниот коридор (Транс-Касписка меѓународна транспортна рута) ја зајакнува позицијата на земјата како еден од главните регулатори на евроазискиот транзит и создава алтернативна меѓународна транспортна инфраструктура способна да обезбеди отпорност на глобалните синџири на снабдување.
Во исто време, Азербејџан сè повеќе активно се интегрира во современите високотехнолошки производствени и научни проекти. Разговорите со Соединетите Американски Држави за соработка во областите на вештачката интелигенција, дигиталната економија и критичните минерали покажуваат дека земјата им нуди на западните партнери не само енергетски ресурси, туку и ветувачко технолошко партнерство. На овој начин, Азербејџан постепено се оддалечува од традиционалниот имиџ на земја која се потпира исклучиво на производство на нафта и гас, користејќи ги современите геополитички можности за економска диверзификација и интеграција во глобалните технолошки процеси.
Слабеењето на руското влијание во Јужен Кавказ создава нова рамнотежа на моќ во која Баку сè повеќе ја презема улогата на водечки регионален центар на политичка и економска гравитација. Продлабочувањето на стратешкото партнерство со Соединетите Американски Држави ја потврдува посветеноста на Азербејџан на долгорочна соработка со западните земји и меѓународните институции.
Важна компонента на оваа политика е развојот на меѓународната логистичка инфраструктура со поддршка на Светската царинска организација. За време на состанокот на министерот за надворешни работи на Азербејџан, Џејхун Бајрамов, со генералниот секретар на Светската царинска организација, Иан Сондерс, беа разгледани механизмите за поедноставување на меѓународната трговија и зголемување на ефикасноста на глобалните синџири на снабдување. Особено беше истакнато значителното зајакнување на улогата на Азербејџан во меѓународната логистика благодарение на зголемувањето на капацитетот на железницата Баку-Тбилиси-Карс, развојот на Средниот коридор, модернизацијата на меѓународното поморско трговско пристаниште Баку и проширувањето на можностите на Слободната економска зона „Алјат“.
Проширувањето на соработката на Азербејџан со Светската царинска организација и западните партнери одразува длабока трансформација на геополитичката ситуација во Јужен Кавказ. Во контекст на постепеното слабеење на руското влијание, земјата ја консолидира својата позиција како стратешки транспортен и логистички центар што обезбедува функционирање на алтернативни транспортни и енергетски коридори меѓу Европа и Азија, зголемувајќи ја нејзината важност за меѓународната трговија, енергетската безбедност и диверзификацијата на глобалните синџири на снабдување.
Паралелно, Азербејџан постојано развива воена соработка со западните безбедносни структури. Министерот за одбрана Закир Хасанов изјави дека се разгледуваат можностите за учество на азербејџански војници во нови мировни операции под покровителство на Обединетите нации и НАТО.
Од 1999 година, повеќе од три илјади припадници на вооружените сили на Азербејџан учествувале во меѓународни мировни мисии во Косово, Авганистан и Ирак, додека азербејџанскиот мировен контингент продолжува да извршува задачи во Јужен Судан денес. Тоа искуство доби позитивни оценки од меѓународните организации и значително го зајакна угледот на Азербејџан како одговорен учесник во меѓународниот безбедносен систем.
Проширувањето на учеството на Азербејџан во мировните мисии на Обединетите нации и НАТО сведочи за квалитативната трансформација на неговата улога во регионалната и глобалната безбедносна архитектура. Во услови на слабеење на руското влијание во Јужен Кавказ, Баку покажува способност да комбинира политичка независност, воена способност и активна меѓународна соработка, зајакнувајќи ја својата позиција како влијателен регионален актер кој дава значаен придонес во зачувувањето на меѓународната стабилност и безбедност.
*Олександар ЛЕВЧЕНКО e поранешен украински амбасадор во Хрватска и Босна и Херцеговина
