Skip to content
Алпските глечери сè уште испраќаат големи количества вода кон реките, но со тоа се намалува резервата што ќе биде потребна во идните сушни лета. Последните мерења од Швајцарија покажуваат колку брзо се менува овој природен систем, од кој зависат водоснабдувањето, земјоделството и производството на електрична енергија.
Според податоците на швајцарската мрежа за следење на глечерите GLAMOS, објавени на 1 октомври, швајцарските глечери во 2026 година изгубиле повеќе од пет отсто од мразот. За само пет години нивниот вкупен волумен се намалил за речиси една петтина. На одделни глечери просечната дебелина се намалила меѓу 2,5 и четири метри, а на некои места загубата достигнала десет метри.
Меѓу јули и септември, загубениот мраз ослободил околу 2.200 милијарди литри вода, повеќе од четирикратната годишна потрошувачка на вода за пиење во сите швајцарски домаќинства. Топењето засега помага да се ублажат летните недостигови, но таа улога слабее како што се намалува површината покриена со мраз.
„Мразот што го губиме денес, во иднина повеќе нема да ни биде достапен како вода од топење“, објаснува глациологот Андреас Линсбауер во објава на Универзитетот во Цирих. Тој забележува дека, и покрај поинтензивното топење, глечерите годинава ослободиле помалку вода отколку во жешкото лето во 2003 година. Намалената ледена маса веќе ја ограничува резервата.
Зимата со малку снег ја оставила ледната површина послабо заштитена, а топлотните бранови продолжиле од мај до септември. До септември снег немало ниту на 3.500 метри надморска височина. Некои мали глечери веќе исчезнале, додека Алалин, Клариден, Алеч и Рона забележале најсилно топење во своите досегашни мерења.
Алпите често се нарекуваат европска „водна кула“, бидејќи ги снабдуваат речните системи што продолжуваат далеку од планините. Затоа промените во високите предели се чувствуваат и во долините, каде водата служи за пиење, наводнување и работа на хидроцентралите.
Врската е видлива и во француските Алпи. Во природниот резерват Гранд Сасиер, два глечера хранат езеро што се користи како резерва за хидроенергија, а водоснабдителната инфраструктура во височините ја снабдува и општината и скијачкиот центар Тињ. Брзото повлекување на мразот таму носи очекувања за значителни промени во водниот режим.
Во рамките на европскиот проект WATERWISE, научници, локални заедници и управители на заштитени подрачја развиваат алатки за процена на ранливоста на планинските водни извори. Проектот предвидува тестирање на седум пилот-локации, со податоци за климата, водотеците и екосистемите што треба да помогнат во планирањето на идното користење на водата.
