Skip to content
Речиси секој четврти млад човек во Македонија на возраст од 15 до 29 години во 2025 година не бил ниту вработен, ниту вклучен во образование или обука, покажуваат податоците вклучени во новата регионална статистичка слика на Евростат.
Стапката на таканаречени NEET млади во Македонија изнесувала 23,4 проценти. Европскиот просек во истата година бил 11 проценти, што значи дека македонската стапка е повеќе од двојно повисока.
Новиот Регионален годишник на Евростат за 2026 година, објавен на 23 септември, ја вклучува Македонија заедно со останатите земји кандидатки и отвора поширока слика за разликите во населението, пазарот на труд, здравството, животните услови, економијата, транспортот и земјоделството.
Посебниот фокус годинава е токму на младите на пазарот на труд, домувањето, кардиоваскуларните заболувања и земјоделството.
Кај младите, бројката за Македонија е една од највпечатливите.
Во 2024 година уделот на младите кои не работеле и не биле во образование или обука изнесувал 22,6 проценти. Во 2025 година се зголемил на 23,4 проценти.
За споредба, во Србија стапката во 2025 година била 15,1 проценти, во Бугарија 13,8, а во Грција 13,6 проценти.
Евростат го користи NEET индикаторот како поширока мерка од класичната невработеност, бидејќи ги опфаќа и младите кои воопшто не се активни на пазарот на труд, а истовремено не се во училиште, на факултет или на обука.
Европската цел е до 2030 година стапката да се намали на 9 проценти. Македонија е далеку од таа граница. Не секоја европска карта ја покажува Македонија во осум делови
Новиот годишник носи и една важна методолошка лекција кога се зборува за „регионални“ европски податоци.
Македонија статистички е поделена на осум региони на ниво 3: Вардарски, Источен, Југозападен, Југоисточен, Пелагониски, Полошки, Североисточен и Скопски.
Но на европското статистичко ниво 2, кое Евростат го користи за голем дел од показателите за пазарот на труд, домувањето и здравството, Македонија се третира како една целина.
Затоа новиот атлас не овозможува за секоја тема директно да се споредат, на пример, Скопскиот и Пелагонискиот регион. За дел од економските и демографските показатели постојат подетални регионални серии, но за други податоците се достапни само за целата држава.
Тоа е особено важно кај домувањето.
Евростат годинава посветува посебно внимание на таканаречената стапка на преоптовареност со трошоци за домување. За преоптоварено се смета домаќинство кое троши повеќе од 40 проценти од расположливиот приход за домување, вклучувајќи кирија или камати за станбен кредит, струја, вода, греење, одржување и други редовни трошоци.
Европскиот просек за 2025 година изнесувал 7,7 проценти, но кај земјите кандидатки референтните години не се секогаш исти. Токму затоа споредбите со Македонија мора да го наведуваат периодот на кој се однесуваат податоците, а не само бојата на европската карта.
Истото важи и за здравството.
Новиот годишник посветува цело поглавје на болестите на циркулаторниот систем, меѓу кои се исхемичните срцеви заболувања, инфарктите, мозочните удари и други кардиоваскуларни заболувања.
Во ЕУ тие биле причина за речиси една третина од сите смртни случаи во 2023 година. Разликите меѓу европските региони се огромни, со особено високи стапки во делови од источна Европа.
Евростат располага и со здравствени податоци за Македонија, но кај повеќе здравствени показатели тие повторно се прикажуваат на ниво на целата држава, а не одделно за сите осум плански региони.
Токму тука новиот атлас отвора и домашно прашање: колку добро Македонија може да ги измери сопствените регионални разлики?
Ако политиките за рамномерен регионален развој треба да одговорат на иселувањето на младите, недостигот од работа, пристапот до здравство или условите за домување, тогаш податоците треба да покажат не само како Македонија стои во Европа, туку и колкава е разликата меѓу Скопје, Истокот, Полог, Пелагонија и останатите делови од земјата.
Новиот Регионален годишник на Евростат содржи 13 тематски области. Податоците за изданието главно биле преземени во март и април 2026 година, а референтната година се разликува зависно од показателот.
Затоа картите не се фотографија направена во ист момент. Кај пазарот на труд има податоци за 2025 година, кај дел од здравствените показатели за 2023, додека кај други статистики последниот расположлив македонски податок може да биде постар.
Но една бројка од новата европска слика тешко може да се занемари: во 2025 година 23,4 проценти од младите во Македонија биле надвор и од работа и од образование или обука, додека европскиот просек бил 11 проценти.
