Skip to content
Фондот за здравствено осигурување во август годинава исплатил вкупно 623.150.780 денари по основ на надоместок на плата за привремена спреченост за работа, од кои 414.050.780 денари биле за породилни отсуства.
Зад овие бројки се крие важна слика за тоа кои категории осигуреници во најголема мера ги користат средствата што Фондот ги исплаќа како надоместок на плата.
Породилното го зема најголемиот дел од колачот
На породилните отсуства во август отпаѓаат околу 66,5 отсто од вкупно исплатените средства.
Или поедноставно: од секои 100 денари што ФЗО ги исплатил за боледувања, речиси 67 денари биле за породилно отсуство.
За останатите видови боледувања останале околу 209,1 милиони денари, односно 33,5 проценти од вкупната августовска исплата.
Според ФЗО, исплатите биле реализирани со хронолошка обработка на предметите, при што приоритет имале постарите барања. Од Фондот посочуваат дека посебен приоритет бил даден на породилните надоместоци.
Породилните и во јули беа најголемиот трошок
Ова не е само августовска слика.
Во јули ФЗО исплатил 560,9 милиони денари за надоместоци за боледување, од кои дури 420,3 милиони денари биле за породилни отсуства, а 140,6 милиони за останатите видови боледувања.
Тоа значи дека во август вкупната исплата пораснала за околу 62,3 милиони денари, или 11,1 отсто во однос на јули.
Но структурата на исплатата се променила: средствата за породилни отсуства во август биле за околу 6,25 милиони денари помали отколку во јули, додека исплатите за останатите боледувања пораснале за околу 68,5 милиони денари.
Со други зборови, август не е рекорд по породилни надоместоци, туку е месец во кој значително се зголемил износот за другите категории боледувања.
Кои се другите корисници?
Во категоријата „надоместок на плата“ не влегуваат само класичните боледувања поради болест.
ФЗО предвидува надоместок за привремена спреченост за работа поради болест, повреда и нега, како и посебен надоместок по основ на бременост и раѓање.
Во официјалните обрасци на Фондот одделно се водат барањата за болест/повреда/нега, за бременост и раѓање, како и за повреда на работа и професионална болест.
Оттука, меѓу корисниците на овие средства се вработени кои отсуствуваат поради сопствено заболување или повреда, оние кои користат боледување за нега, лица со повреда на работа или професионална болест, како и осигурениците кои користат породилно отсуство.
Но, августовската статистика не дава детална распределба по секоја од овие категории. Затоа не може од објавените 209,1 милиони денари да се каже колку точно отпаѓаат на болест, колку на нега, а колку на повреди на работа.
И токму тука има простор за уште една важна статистика што јавноста би требало да ја добива од ФЗО.
Колку луѓе стојат зад 623 милиони денари?
Фондот го објавува вкупниот износ на исплатените средства, но за да се разбере целосната слика потребен е и бројот на корисници, односно колку осигуреници стојат зад овие 623 милиони денари.
На пример, 414 милиони денари за породилни отсуства не кажуваат колку жени го користеле правото, ниту колкав бил просечниот надоместок по корисник.
Истото важи и за останатите 209 милиони денари.
Без бројот на корисници, просечното времетраење на боледувањето и просечниот исплатен надоместок, невозможно е да се процени дали растот на расходите е последица на поголем број боледувања, подолги отсуства, повисоки плати на корисниците или комбинација од сите овие фактори.
Има уште една важна работа: ова не е целата здравствена потрошувачка
Треба да се внимава овие 623 милиони денари да не се претстават како вкупниот здравствен трошок на Фондот.
Станува збор за надоместоци на плата за привремена спреченост за работа, а не за сите пари што ФЗО ги троши за здравството.
Одделно се финансираат здравствени услуги, лекови, болничко лекување, специјалистички услуги, лекување во странство, ортопедски помагала и други права од задолжителното здравствено осигурување.
Затоа вистинската слика за финансискиот товар на боледувањата би можела да се добие дури со годишна анализа на бројот на корисници, деновите на отсуство и исплатените средства по категории.
Породилното не треба да се гледа само како трошок
Иако во финансиска смисла 414 милиони денари се најголемата ставка во август, породилното отсуство не треба да се третира само како „расход“ на здравствениот систем.
Тоа е законско социјално и работничко право поврзано со раѓањето и грижата за новороденче.
Но, токму затоа бројките отвораат едно пошироко прашање: ако државата сака да го зголеми наталитетот и да го задржи населението, колку реално инвестира во заштитата на родителството?
Во август, две третини од исплатите за боледувања биле поврзани со бременост и раѓање.
Тоа е бројка што не треба само да се прочита како ставка во финансискиот извештај.
Таа кажува нешто и за македонското општество: колку чини заштитата на родителството, колку чини отсуството од работа поради здравствени причини и колкав дел од товарот паѓа врз системот на задолжително здравствено осигурување.
А следното прашање е уште поважно: колку од овие 623 милиони денари се исплатени за реални здравствени потреби, а колку би можеле да се поврзат со злоупотреби на боледувањата?
ФЗО веќе најавува засилен фокус врз контролата на боледувањата. Токму затоа јавноста би требало да добива редовни, детални и споредливи податоци – не само колку пари се исплатени, туку на колку луѓе, за колку денови и по која основа.
Дури тогаш од една голема бројка ќе можеме да добиеме вистинска слика за здравјето на работоспособното население и за товарот што боледувањата го создаваат врз јавните финансии.
