Skip to content
Хрватска бележи 924 повеќе родени деца во првите седум месеци од 2026 година, додека во Македонија бројот на живородени се намалува во две последователни тримесечја. Двете земји се соочуваат со стареење, иселување и долгорочен пад на наталитетот, но во најновите статистики се движат во спротивни насоки.
Од јануари до јули во Хрватска се родени 19.118 деца, што е за 924 или 5,08 отсто повеќе од истиот период во 2025 година, кога биле регистрирани 18.194 раѓања. Само во јули се родени 3.055 деца – првпат по шест години бројот на живородени во еден јули да ја надмине границата од 3.000.
Македонија сè уште нема објавено споредливи податоци за јули. Најновата статистика го опфаќа првото полугодие и покажува пад во двата квартала.
Во првите три месеци од 2026 година во земјава се родени 3.380 деца, што е за 4,1 отсто помалку од истиот период лани. Од април до јуни се регистрирани уште 3.684 живородени, со нов годишен пад од три отсто. Вкупно, во првото полугодие во Македонија се родени 7.064 деца.
Бројките не треба да се споредуваат како апсолутни износи, бидејќи Хрватска има повеќе од двојно поголемо население, а достапните податоци не опфаќаат идентичен период. Споредлив е правецот: Хрватска бележи раст, додека Македонија продолжува со намалување на бројот на родени.
Разликата почнала да се појавува уште во 2025 година. Хрватска тогаш имала 32.479 живородени деца, 410 повеќе или 1,3 отсто раст во однос на 2024 година. Во Македонија во истиот период се родени 15.850 деца, што претставува пад од 1,3 отсто.
Сепак, хрватските бројки сè уште не означуваат демографски пресврт. Од јануари до јули во земјата починале 29.872 лица, поради што природниот прираст останал длабоко негативен – бројот на починати бил за 10.754 поголем од бројот на родени. Тоа е подобрување во однос на минатогодишниот минус од 12.178 лица, но не и излегување од демографската криза.
Негативниот природен прираст продолжува и во Македонија. Во првото полугодие се родени 7.064, а починале 10.031 лице. Само преку разликата меѓу родените и починатите, населението се намалило за 2.967 лица за шест месеци.
Хрватската влада позитивното поместување го поврзува со зголемените родителски надоместоци и со програмите за станбено згрижување на младите. Од март 2025 година максималниот надомест за родителско отсуство беше зголемен од 995 на 3.000 евра, а еднократната помош за новородено дете беше удвоена од 309 на 618 евра.
За младите до 45 години беше воведен и поврат на данокот при купување прв дом, односно поврат на половина од платениот ДДВ за новоградба. До почетокот на август биле поднесени речиси 7.000 барања за оваа станбена мерка.
Временски, воведувањето на мерките се совпаѓа со периодот во кој биле зачнати дел од децата родени во 2026 година. Тоа, сепак, не е доволно за да се докаже дека токму финансиската и станбената помош го предизвикале растот.
Прелиминарните хрватски податоци сè уште не покажуваат колкав дел од зголемувањето доаѓа од прво, второ или трето дете, ниту во кои возрасни групи на мајки е забележана најголемата промена. Без тие информации не може да се утврди дали станува збор за трајно зголемување на одлуките за родителство или за раѓања што семејствата претходно ги одложувале.
Одложувањето на родителството е заедничко за двете земји. Според последните целосни податоци, жените во Хрватска го раѓале првото дете просечно на 29,8 години, а просечната возраст при сите раѓања достигнала 31,2 години. Во Македонија просечната возраст на прворотките во 2025 година изнесувала 28,2 години, додека просекот кај сите мајки бил 29,8 години.
За реална потврда на хрватскиот демографски пресврт ќе бидат потребни податоците за целата 2026 година, структурата според редот на раѓање и продолжување на растот во следните години. За Македонија, следниот статистички тест ќе биде дали јули и третиот квартал ќе го прекинат падот забележан во првите шест месеци.
