Skip to content
Македонија во Софија испраќа дипломат кој зад себе има повеќе од две децении работа со меѓународна трговија, европска интеграција и економска дипломатија, но и едно искуство што малкумина македонски амбасадори го имаат – водење дипломатска мисија во момент кога во земјата започнува војна.
Крум Ефремов ќе биде новиот македонски амбасадор во Бугарија. Министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски денеска потврди дека постапката стигнала до фаза во која неговото име повеќе не е класифициран податок и дека во тек се подготовките за неговото заминување во Софија. Муцунски го опиша како професионален и еден од поквалитетните дипломати во Министерството.
Изборот не е случаен. Ефремов не оди во обична дипломатска мисија. Софија во моментов е веројатно една од политички најчувствителните амбасадорски позиции за Македонија, во период кога од односите со Бугарија директно зависи и продолжувањето на македонските преговори со Европската Унија.
Токму денеска Муцунски повторно порача дека историјата, идентитетот, јазикот и културата остануваат македонски „црвени линии“, додека Владата бара гаранции од европските институции за натамошниот процес. Во таква политичка атмосфера Ефремов треба да ја преземе амбасадата во Софија.
Но кој е човекот што ќе треба секојдневно да комуницира со бугарските институции токму во еден од најкомплицираните периоди во односите меѓу двете земји?
Од трговски преговори до дипломатија
Крум Ефремов е роден на 28 август 1970 година. Неговата професионална биографија покажува дека кариерата не ја почнал во класичната политичка дипломатија, туку во економијата, меѓународната трговија и преговарањето за договори.
Од 1999 до 2003 година бил секретар и член на македонската експертска група во процесот на пристапување кон Светската трговска организација. Тоа е периодот во кој Македонија ги приспособуваше трговските правила кон глобалниот систем и преговараше за условите под кои ќе стане членка на СТО.
Во 2003 година поминал специјализирана обука за трговска политика во Женева организирана од Институтот за обука на Светската трговска организација.
Потоа следуваат години во Министерството за економија. Од 2004 до 2008 бил државен советник за трговија, европска интеграција и меѓународна соработка.
Токму во тој период Ефремов добива една од позначајните улоги во македонската економска дипломатија.
Бил главен македонски преговарач за новиот договор ЦЕФТА 2006, регионалната зона за слободна трговија која требаше да ги замени повеќето билатерални договори меѓу земјите од регионот. Бил и последен претседавач со Работната група за трговија на Пактот за стабилност.
Интересно за неговата нова функција е што Бугарија не му е непозната ниту од тој период.
Ефремов бил член на мешовити комитети за спроведување договори за слободна трговија со повеќе земји, меѓу кои и Бугарија. Тоа значи дека уште пред дваесетина години работел на конкретни економски и трговски прашања меѓу Скопје и Софија.
Истовремено бил претседател на Македонскиот совет за заштита на потрошувачите, член на владината комисија за контрола на извозот на стоки и технологии со двојна употреба и учествувал во повеќе меѓународни економски механизми.
Според биографијата објавена од Лондонската школа за економија, Ефремов бил и координатор на експертски тимови кои работеле на подготовка на законите за трговија, заштита на потрошувачите, технолошко-индустриските развојни зони, електронската трговија и контролата на извозот на стоки со двојна употреба.
Човекот што ја развиваше економската дипломатија во МНР
Во 2009 година Ефремов преминува на висока позиција во Министерството за надворешни работи како директор за економска дипломатија.
Од 2014 до 2019 година бил специјален советник на министерот за надворешни работи, а по враќањето од амбасадорскиот мандат повторно работел во врвот на Министерството.
До сегашното именување тој е директор на Директоратот за економска и јавна дипломатија. Тој сектор ги покрива економската дипломатија, промоцијата на македонските компании и извозот, јавната и културната дипломатија, како и дел од комуникацијата со дијаспората.
Паралелно со дипломатската кариера, Ефремов има и академска биографија.
Од 2010 година е ангажиран на Универзитетот Американ колеџ Скопје, каде предавал во областа на бизнисот и економијата. Автор е и на научни трудови посветени на економската дипломатија, ЦЕФТА, регионалната трговија и економскиот развој.
Една од темите на кои најчесто се навраќа во неговите трудови е идејата дека дипломатијата на една мала држава не треба да се сведува само на политика, туку амбасадите треба активно да отвораат пазари, да привлекуваат инвестиции и да им помагаат на домашните компании.
Амбасадор во Киев кога започна руската инвазија
Најдраматичниот дел од неговата дипломатска кариера почнува во 2019 година, кога станува вонреден и ополномоштен амбасадор на Македонија во Украина.
Акредитивните писма ги предал во мај 2019 година, а мандатот требало да биде дипломатска работа во земја со која Македонија имаше значителен, но недоволно искористен економски потенцијал. Ефремов тогаш особено ја промовираше можноста македонските компании повеќе да извезуваат на украинскиот пазар.
Сè се промени на 24 февруари 2022 година.
Кога Русија ја започна инвазијата врз Украина, Ефремов беше македонскиот амбасадор во Киев.
Во првите часови од нападот тој известуваше дека десетици македонски државјани се обидуваат да ја напуштат земјата, додека авиосообраќајот беше прекинат и Киев почнуваше да се празни.
Следните две ноќи амбасадорот и персоналот на македонската амбасада ги поминале во скривница под дипломатското претставништво додека во Киев се воделе борби.
Во порака што тогаш ја прочита министерот Бујар Османи, Ефремов опишал дека во градот е „пеколно“, дека се водат улични битки и дека цела ноќ се слушало оружје. На 26 февруари тој и останатите членови на мисијата биле евакуирани од Киев преку безбеден коридор.
Но неговата работа со Украина не завршила со евакуацијата.
Само неколку дена подоцна МНР повторно го испратило како дел од дипломатска екипа која од терен требало да помогне во евакуацијата на преостанатите македонски државјани и членовите на нивните семејства.
Ефремов остана амбасадор во Украина до март 2023 година.
Во меѓувреме стана и првиот македонски амбасадор акредитиран во Ерменија. Во ноември 2022 година ги предаде акредитивните писма на ерменскиот претседател Вахагн Хачатурјан, со резиденција во Киев.
Искусен и со Кина
Во неговата биографија има уште една долга дипломатско-економска линија, Кина.
Од 2012 до 2019 година бил заменик национален координатор на Македонија во механизмот за соработка меѓу Кина и земјите од Централна и Источна Европа. По враќањето од Украина во 2023 година станал вршител на должноста национален координатор за истиот процес.
Тоа значи дека неговото професионално искуство не е ограничено на класичните европски дипломатски односи, туку опфаќа трговија, инвестиции, регионални договори и односи со големи економски партнери.
Во Софија оди и со конкретно досие во рацете
Особено интересно е што непосредно пред изборот за амбасадор, Ефремов веќе работеше на една од најконкретните точки на македонско-бугарската соработка.
Како директор во МНР, тој го образложуваше договорот за изградба на прекуграничниот железнички тунел меѓу Македонија и Бугарија, дел од Коридорот 8.
Ефремов тогаш посочи дека тунелот треба да ги исполнува европските и НАТО стандарди и дека инфраструктурното поврзување може да создаде подобри политички и економски услови за трговска и индустриска соработка меѓу двете земји.
Тоа е важен детал за неговиот нов мандат.
Бидејќи односите Скопје-Софија не се само спор околу Уставот, историјата и европската преговарачка рамка. Паралелно постојат Коридорот 8, железничкото поврзување, трговијата, инвестициите, енергетиката и секојдневните односи меѓу две соседни држави.
Тука профилот на Ефремов, дипломат чија специјалност со години е токму економската дипломатија, веројатно е една од причините поради кои изборот паднал на него.
Најтешката мисија можеби допрва следува
Ефремов доаѓа во Софија со искуство од Светската трговска организација, ЦЕФТА, регионалните договори, економската дипломатија и Кина, но и со искуство на амбасадор кој морал да функционира во првите денови на вистинска војна.
Во Бугарија нема да го чека војна, но ќе го чека дипломатски терен на кој речиси секој збор се мери.
Македонската Влада бара гаранции дека европскиот пат нема повторно да носи нови билатерални услови и ги поставува јазикот, идентитетот, историјата и културата како црвени линии. Софија, од друга страна, инсистира на исполнување на веќе договорените обврски и внесување на Бугарите во македонскиот Устав.
Меѓу тие позиции треба да работи новиот амбасадор.
И токму затоа изборот на Крум Ефремов е интересен. Наместо политичка фигура без дипломатско искуство, во Софија оди човек кој поголемиот дел од професионалниот живот го поминал во преговори, договори и дипломатија.
Дали тоа ќе биде доволно за подобрување на односите со Бугарија е сосема друго прашање.
Но неговото досие покажува дека во една од најкомплицираните македонски дипломатски мисии заминува човек кој барем добро знае што значи да се преговара кога интересите на двете страни не се исти.
