Skip to content
Проценка на ЦИА, споделена со европските влади, укажува на можна руска операција со употреба на беспилотни летала лансирани од комерцијални пловни објекти.
Американските разузнавачки служби предупредија неколку европски влади за можна руска операција со беспилотни летала насочена кон Шпанија, Франција или Италија, се наведува во извештајот на шпанскиот весник „Ел Мундо“. Мапата на „Ел Мундо“ го прикажува потенцијалниот дострел на руските дронови „Гербера“, лансирани од комерцијални пловни објекти во Средоземното Море.
Во извештајот, кој се повикува на анонимни извори блиски до литванското Министерство за одбрана, како и на дипломатски извори и воени аналитичари, се вели дека Русија би можела да се обиде да лансира беспилотни летала од комерцијални пловни објекти во Средоземното Море, при што веројатно би користела транспортни контејнери за да ги скрие леталата.
Информацијата наводно била споделена меѓу европските влади по посетата на директорот на ЦИА, Џон Ретклиф, на Москва на 25 август. Во медиумите се појавија извештаи дека Ретклиф отпатувал во Москва за да ја предупреди Русија да не врши напади или провокации против НАТО.
Литванските официјални претставници наводно се меѓу оние кои биле информирани за можното сценарио. Министерот за надворешни работи на земјата, Кестутис Будрис, во средата за „Ројтерс“ изјави дека разузнавачките податоци на сојузниците укажуваат на ризик Русија да го прошири притисокот врз земјите од НАТО преку напади врз критичната инфраструктура и други форми на хибридни активности. „Од руска страна постојат одредени размислувања за хоризонтална ескалација, така да се каже, односно географско проширување“, рече Будрис.
Сепак, италијанскиот министер за одбрана Гвидо Крозето во четвртокот изјави дека предупредувањето за можни руски напади врз Италија, Франција и Шпанија не е потврдено.
„Укажувањето на опасност што утринава го објави еден шпански весник… не е потврдено“, рече Крозето, предупредувајќи да не се придонесува кон зголемување на тензиите во меѓународната средина која и онака е „напната“.
Опцијата „Гербера“
Според извештајот на „Ел Мундо“, беспилотното летало што Русија потенцијално би можела да го користи е „Гербера“ – мало летало со должина од околу два метра, распон на крилја од приближно 2,5 метри и тежина до 18 килограми. Неговиот домет наводно изнесува до 600 километри, а максималната брзина е околу 160 километри на час. Неговата релативно мала големина би го олеснила транспортот и лансирањето од пловен објект, во споредба со поголемите дронови од типот „Шахед“ или „Геран“.
Потенцијалната цел не мора нужно да биде уништување на некој голем објект. Со мало експлозивно полнење, таков дрон би можел да предизвика пожар, да оштети изложена опрема или привремено да го попречи работењето на аеродром или пристаниште.
Тоа би можело да ѝ даде на операцијата ефект што далеку ги надминува физичките штети предизвикани од самиот дрон.
Британскиот одбранбен аналитичар Кир Џајлс изјави за „Ел Мундо“ дека Русија нема нужно да се фокусира на земјите што се најблиску до нејзината територија.
„Целта ќе биде онаму каде што е најслабата точка на Европа“, рече тој, истакнувајќи дека земјите со недоволно интегрирани системи за противвоздушна и противракетна одбрана би можеле да останат ранливи и покрај нивната географска оддалеченост од Русија.
Поширока кампања под прагот на војна
Споменатото сценарио со дронови се јавува во контекст на поширока европска дебата за руската употреба на саботажи, сајбер-напади, нарушувања на воздушниот простор и други форми на хибридни активности.
Европски претставници оваа недела изјавија за „Ројтерс“ дека Русија ги интензивира таквите операции во обид да ја поткопа поддршката за Украина, да ја тестира решителноста на Западот и да ги искористи поделбите меѓу европските земји. Шефицата за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас, изјави дека Европа се соочува со брз пораст на саботажни напади и нарушувања на воздушниот простор.
„Заканата од руски хибридни напади низ Европа само расте. Путин е типичен насилник. Хибридните напади на Москва се дизајнирани да нè заплашат, да ги парализираат нашите општества и да нè натераат да се двоумиме дали да дејствуваме. Токму тоа го сака Путин. Не смееме да дозволиме стравот да ги диктира нашите избори. Треба да одговориме на нивото на овие напади со конкретни акции и решителен одговор. Безбедноста на Европа го бара тоа, а граѓаните го очекуваат тоа“, изјави Калас пред Европскиот парламент пред десет дена.
Франција, исто така, соопшти дека руските хибридни активности се интензивирани. Претседателот Емануел Макрон минатата недела изјави дека Франција подготвува план за заштита на критичната инфраструктура од напади со дронови и сајбер-напади, посочувајќи на неодамнешниот обид за напад со дрон на аеродромот во Лајпциг, за кој Германија ја обвини Москва. Русија ги отфрли европските обвинувања за хибридни напади.
Шпанија, Франција и Италија треба да одржат национални избори во 2027 година, што додава уште еден слој на загриженост во врска со потенцијалните политички последици од евентуален дестабилизирачки напад. Според извештаите за разузнавачката проценка, ефектот што Москва би можела да го цели не би бил нужно само воен, туку би можел да вклучува и јавна вознемиреност, економски пореметувања и притисок врз владите поради нивната поддршка за Украина.
Веќе се вршени тестирања за лансирање од море. Можноста за лансирање беспилотни летала од бродови не е само теоретска.
Украинскиот медиум „Defense Express“ минатата година објави дека Русија експериментирала со лансирање беспилотни летала од поморски платформи од страна на ZALA, руски производител на беспилотни летала поврзан со одбранбениот конгломерат „Калашњиков“.
Исто така, неодамна се случи инцидент и во Балтичкото Море. Во февруари, шведска поморска единица детектираше беспилотно летало што полета од рускиот брод за разузнавање „Жигулевск“ во теснецот Ересунд. Шведска интервенираше во врска со леталото и го оцени неговиот лет како повреда на шведскиот воздушен простор.
Оттаму, руските поморски капацитети станаа дел од пошироките европски загрижености за тоа како Москва би можела да дејствува под прагот на конвенционален напад.
Загриженоста не е ограничена само на Средоземното Море. Претходно овој месец, италијански борбен авион, кој дејствуваше во рамките на мисијата на НАТО за заштита на воздушниот простор над Балтикот, собори сомнително руско беспилотно летало од типот „Геран-2“, кое навлегло во литванскиот воздушен простор од правец на Белорусија. Литванските власти соопштија дека леталото носело експлозив.
