Skip to content
Малта е во опасност од нови случаи на корупција на високо ниво доколку не го зајакне владеењето на правото и заштитата на новинарите, предупреди пратеничката на британската лабуристичка партија Шами Чакрабарти. Таа ги даде овие забелешки на почетокот на истрагата на Советот на Европа за судско лошо работење по убиството на новинарката Дафне Каруана Галиција, објавува „Гардијан“.
Чакрабарти, членка на Домот на лордовите, е назначена за специјален известувач за истрага на последиците од убиството на антикорупциската новинарка, која беше убиена во експлозија на автомобил-бомба во октомври 2017 година. Неуспехот да се воведе правна заштита продолжува директно да ги загрозува новинарите, рече пратеничката.
Шокантна пресуда
Малта е во превирања откако Јорген Фенех, богат и политички влијателен бизнисмен, беше ослободен од обвиненијата за вмешаност во убиството на Каруана Галиција. Фенех негираше дека му платил на посредник 150.000 евра за да го организира убиството. На првото рочиште од истрагата, одржано во среда, Чакрабарти рече дека пресудата „шокирала многумина во малтешкото општество и пошироко“.
„Поминаа речиси девет години од атентатот што го погоди самото срце на малтешкиот јавен живот, а лицето кое го нарачало сè уште не е одговорно“, додаде таа. Првите сведоци беа најстариот син на новинарката, Метју Каруана Галиција, и нејзината сестра Корин Вела. Двајцата изразија сомнежи во врска со пресудата, која, со мнозинство од осум спрема еден, ги отфрли обете обвиненија против Фенех.
Метју Каруана Галиција им се обрати на членовите на Комитетот за правни работи и човекови права на Советот на Европа: „Малтешката јавност ги виде сите докази против обвинетиот и огромното мнозинство беше убедено во неговото соучество во убиството. Затоа постои атмосфера на целосно неверување како поротата можеше да донесе таква одлука.“
Според достапните информации, Канцеларијата на државниот обвинител на Малта подготвува жалба за да обезбеди повторно судење.
Повици за одговор од ЕУ
Советот на Европа, основан во 1949 година, е создавач на Европската конвенција за човекови права и е предводен од собрание на претставници од 46 земји-членки. За време на расправата, претставниците изразија шок и загриженост од пресудата и ги повикаа Европскиот парламент и Европската комисија да интервенираат.
Романскиот политичар од централно-десничарската партија Јулијан Булаи предложи ЕУ да го суспендира финансирањето на Малта. Постапката, позната како механизам за условување на владеењето на правото, за прв пат беше употребена против Унгарија во 2022 година.
„Ако постои толку голем проблем со владеењето на правото и функционирањето на малтешките институции, ЕУ треба да примени слична постапка за да го зголеми притисокот за реформи“, рече Булаи. Тој додаде дека постапката „функционирала во други случаи, па зошто да не функционира и во Малта?“
Малта, најмалата земја-членка на ЕУ со население од 600.000 жители, е нето примател на средства од буџетот на ЕУ. Анализите покажуваат дека островот добил 2,4 милијарди евра повеќе субвенции отколку што платил откако се приклучил на блокот пред 22 години.
Неуспешни реформи и одговорност на државата
Чакрабарти објави дека нејзината истрага ќе испита зошто Малта не успеала да ги спроведе бројните препораки од јавната истрага започната по убиството. „Целното убиство на новинар во средината на истрага за корупција на високо ниво ги згрози сите што се грижат за демократските вредности“, рече таа.
„Многумина тврдат дека законските и политичките промени потребни за заштита на новинарите, борба против корупцијата и обезбедување независно судство не се спроведени. Исклучително сум загрижена за очигледниот недостаток на реформи во клучните области. Ова ја остава Малта ранлива на повторување на корупцијата на високо ниво и ја ограничува слободата на медиумите што треба да ја следат“, рече таа.
Претходна јавна истрага ја прогласи државата за одговорна за создавање клима на неказнивост, иако нема докази за нејзината директна улога во убиството. Препорача воведување закони против мафијата по моделот на Италија и воведување кривични дела за попречување на полициската истрага и злоупотреба на службената должност за јавните службеници. Овие мерки сè уште не се спроведени.
Чакрабарти го спореди случајот Каруана Галиција со судските неуспеси во Обединетото Кралство, каде што службениците беа вклучени во прикривање, и го спомена лошото управување со случајот Гренфел Тауер, поштенскиот скандал и трагедијата на стадионот Хилсборо. Таа објави дека нејзината истрага, насловена како „Одложување на правдата: Незавршената работа во случајот Дафне Каруана Галиција“, веројатно ќе биде завршена за една година.
„Надежта исчезна со пресудата“
Сестрата на убиената новинарка, Корин Вела, рече дека пресудата ги зголемила стравувањата од неказнивост за сериозни кривични дела. „Пред пресудата, живеевме во земја каде што беше убиен новинар, но имаше надеж дека може да се стави крај на неказнивоста. Таа надеж исчезна веднаш штом беше објавена пресудата.“
Таа додаде дека новинарите кои продолжиле да истражуваат обвинувања за корупција против поранешни членови на малтешката влада „се чувствувале непријатно одејќи до своите автомобили по таа пресуда“.
