Од најновиот нацрт-договор на климатскиот самит COP31 во Турција се отстранети сите директни повикувања за напуштање на фосилните горива. Измените се направени еден ден пред предвидениот крај на конференцијата, а од текстот е отстранета и целта од 120 милијарди долари за климатска адаптација на земјите во развој. Организаторите тврдат дека се бара компромис, додека климатските организации предупредуваат на слабеење на договорот.
Меѓународните климатски преговори во Анталија влегоа во завршната фаза со значителни промени во текстот на предложениот договор, кој треба да ја одреди насоката на глобалните климатски активности.
Според Ројтерс, во новиот нацрт објавен на 19 ноември нема експлицитно споменување на потребата од напуштање на нафтата, природниот гас и јагленот.
Тоа претставува промена во однос на првата верзија, објавена во понеделникот, во која биле вклучени формулации за ограничување на употребата на фосилните горива.
Конференцијата COP31 треба да заврши на 20 ноември, но учесниците сè уште се обидуваат да постигнат согласност за повеќе спорни прашања.
Избришана и финансиската цел од 120 милијарди долари
Покрај формулациите за фосилните горива, од новиот текст е отстранато и повикувањето на цел од 120 милијарди долари за финансирање адаптација кон климатските промени во земјите во развој.
Ова е особено чувствително прашање за државите кои се соочуваат со суши, поплави, екстремни температури и други последици од глобалното затоплување, а имаат ограничени финансиски можности за справување со нив.
Во нацртот остануваат пошироки формулации за премин кон економии со ниски емисии на стакленички гасови и за развој отпорен на климатските промени.
Разликата е значајна бидејќи новата формулација не утврдува конкретен пристап кон намалување на употребата на трите главни фосилни горива.
Турција и Австралија го бранат компромисот
Турција и Австралија, кои го споделуваат раководењето со конференцијата, сметаат дека целта е да се обезбеди договор што може да добие поддршка од сите учесници.
Претседателот на COP31, Мурат Курум, изјави дека не смета оти промените претставуваат чекор назад и дека повторувањето на претходните дискусии нема да донесе напредок.
Австралискиот претставник Крис Боуен нагласи дека преговорите се насочени кон најамбициозниот резултат што може да се постигне со консензус.
Од друга страна, климатските организации оценуваат дека предложените измени ја ослабуваат содржината на договорот.
Мохамед Адоу, директор на организацијата Power Shift Africa, предупреди дека доколку остане сегашната верзија, конференцијата би можела да заврши без суштински резултат.
Светот веќе се обврза на оддалечување од фосилните горива
На климатската конференција COP28 во Дубаи во 2023 година државите постигнаа договор за транзиција кон напуштање на фосилните горива во енергетските системи.
Но, во следните години не беше воспоставен доволно конкретен и усогласен план за спроведување на таа цел.
Токму затоа, промените во текстот на COP31 се гледаат како важен тест за подготвеноста на државите да преземат мерливи обврски.
Во меѓувреме, војните, високите трошоци за живот и загриженоста за енергетската безбедност дополнително ја усложнуваат меѓународната климатска политика.
Договорот сè уште не е конечен
Новиот текст не претставува усвоен меѓународен договор. Преговарачите можат повторно да внесат, изменат или отстранат формулации пред конечната одлука.
Сепак, отстранувањето на експлицитните одредби за фосилните горива покажува колку е тешко да се постигне согласност за прашање што непосредно ги засега енергетските, индустриските и финансиските интереси на државите.
Исходот од конференцијата ќе покаже дали земјите ќе постигнат конкретен договор за намалување на зависноста од фосилните горива или ќе се задржат на општи определби за климатска транзиција.

