Skip to content
Руски ракетен напад на 14 август погодил дел од TIS Container Terminal во пристанишниот комплекс Пивденни, во поширокиот регион на Одеса – еден од клучните логистички центри на Украина на Црното Море. Терминалот неодамна премина под контрола на швајцарскиот бродски гигант Mediterranean Shipping Company (MSC), што го прави нападот особено чувствителен и од аспект на странските инвестиции во Украина за време на војната.
Според ексклузивната информација на Kyiv Independent, во нападот е оштетен најмалку еден магацин во комплексот TIS. Информацијата на медиумот ја потврдил висок претставник од украинскиот земјоделски сектор запознаен со случајот, кој зборувал под услов да остане анонимен. Прес-службата на TIS одбила да го коментира нападот.
Тоа е важна ограда: до моментот на објавувањето, конкретното оштетување на TIS Container Terminal не е јавно потврдено од самата компанија, а во проверените официјални извори нема детално соопштение за размерот на штетата. Сепак, нападот се вклопува во значително поширок и веќе потврден бран руски удари врз украинските пристаништа во Одескиот Регион.
TIS се наоѓа во Пивденни, едно од најважните длабоководни пристаништа на Украина. Терминалот може да обработува контејнери и други видови товар, а целиот TIS комплекс е важен за извозот на жито, руда, ѓубрива и други производи. Според компанијата, капацитетот на комплексот достигнува милиони тони товар годишно.
Дополнително внимание привлекува сопственичката структура. MSC, компанија со седиште во Женева и најголем светски оператор во контејнерскиот превоз, во текот на оваа година презеде контролен удел од 51 процент во контејнерскиот терминал TIS. Инвестицијата беше оценета како редок пример за голема странска инвестиција во украинска пристанишна инфраструктура додека трае војната.
Самото вложување беше и силен сигнал дека дел од глобалниот бизнис очекува украинските пристаништа повторно да имаат долгорочна улога во црноморската трговија. Само неколку месеци подоцна, терминалот се најде во зоната на засилените руски напади.
Во последните недели Москва значително ги интензивира нападите врз пристаништата околу Одеса. На 9 август руски ракети и дронови повторно го погодија пристанишниот систем на Одеса, при што украинскиот претседател Володимир Зеленски ја обвини Русија дека со нападите ја загрозува и глобалната безбедност на храната.
На 13 август беше погодено и пристаништето Измаил на Дунав. Беше оштетена пристанишна инфраструктура, избувна пожар, а дел од градот остана без електрична енергија. Измаил е клучна алтернативна рута за украинскиот извоз кога транспортот преку Црното Море е ограничен.
Притисокот веќе се гледа и во бројките. Ројтерс објави дека украинскиот извоз на жито преку погодените црноморски рути нагло се намалил, а голем број сопственици на бродови избегнуваат украински пристаништа поради ризикот од напади. Во август извозот на жито бил за 76 проценти понизок во однос на истиот период една година претходно, според податоци што ги пренесува Ројтерс.
Украина е меѓу големите светски производители и извозници на пченица, пченка и сончоглед, а најголем дел од земјоделскиот извоз традиционално зависи од пристапот до Црното Море. Затоа продолжувањето на нападите врз пристаништата има последици што излегуваат надвор од рамките на самата војна.
Во исто време, Украина предложила заемно запирање на нападите врз цивилни цели и бродови во Црното Море. Предлогот, според извор на Ројтерс, бил испратен до Москва преку посредник, но Русија до 13 август немала официјално прифатено таков договор.
Нападите не се еднострани. Украина во последните денови засилено ги напаѓа и руските пристаништа и енергетската инфраструктура. Удари врз Новоросијск доведоа до прекини во работата на руски терминали, а на 14 август беше суспендирано и товарењето нафта на терминалот Шесхарис по напад со дронови.
Така, Црното Море повторно станува едно од најважните економски боишта во војната. Нападот врз TIS, доколку конечната проценка го потврди обемот што го наведува Kyiv Independent, е особено симболичен: погодена е инфраструктура во која еден од најголемите светски транспортни концерни неодамна вложи капитал и покрај воениот ризик.
