Антонио Кошта доаѓа во регионот, каква порака ќе донесе за Македонија?

Антонио Кошта доаѓа во регионот на 1 јуни со својата втора турнеја низ Западен Балкан, во момент кога Европската Унија повторно зборува за проширување, но Македонија и натаму останува во политички застој поради уставните измени, блокираниот преговарачки процес и потребата од јасен сигнал дали европскиот моментум навистина важи и за Скопје.

Претседателот на Европскиот совет ќе ја започне петдневната турнеја во Сараево, а потоа ќе ги посети Тирана, Скопје, Приштина, Белград и Црна Гора, каде што на 5 јуни ќе копретседава со Самитот ЕУ – Западен Балкан во Тиват. Централните теми на разговорите ќе бидат проширувањето, постепената интеграција, регионалната соработка, безбедноста и стабилноста.

Кошта во пресрет на посетата порача дека неговата втора турнеја испраќа јасен сигнал дека посветеноста на ЕУ кон регионот е реална, исто како и можноста за проширување. Неговата порака дека „моментумот е тука“ доаѓа во време кога Брисел сака да покаже дека Западен Балкан не е заборавен, особено во новиот геополитички контекст по војната во Украина.

За Македонија, сепак, таа порака ќе има посебна тежина. Земјата формално ги почна пристапните преговори во 2022 година, скринингот е завршен, но отворањето на првиот кластер останува условено со уставните измени за внесување на Бугарите и други заедници во Уставот. Без тоа, Скопје не може да го направи следниот чекор во преговорите.

Затоа посетата на Кошта не е само протоколарна. Таа ќе биде тест дали ЕУ ќе испрати охрабрување, притисок или комбинација од двете. Од една страна, Брисел сака да го зачува кредибилитетот на проширувањето. Од друга страна, Македонија останува пример за земја која долги години прави политички отстапки, но сè уште не добива предвидлив и стабилен пат кон членство.

Кошта ќе пристигне во Скопје на 2 јуни, каде што е најавена средба со премиерот Христијан Мицкоски. Главното прашање нема да биде дали Македонија декларативно има европска иднина, туку како таа иднина може да се придвижи од блокада кон конкретен преговарачки процес.

Во поширок регионален контекст, турнејата доаѓа во момент кога Албанија и Црна Гора се движат побрзо во пристапниот процес, додека Македонија ризикува да остане во чекалницата и покрај долгогодишниот кандидатски статус. Токму затоа секоја порака од Кошта ќе се чита и како сигнал за тоа дали ЕУ е подготвена да ја награди реформската и политичката подготвеност, или процесот повторно ќе остане заложник на билатерални условувања.

Самитот во Тиват ќе ја заокружи турнејата со тема „Заеднички просперитет и стабилност на ЕУ и Западен Балкан“. За регионот тоа е порака за интеграција, економско приближување и безбедносно врзување со Унијата. За Македонија, пак, тоа е потсетник дека европската приказна сè уште е отворена, но и дека прозорецот за политички одлуки не може бесконечно да остане отворен.