Ќе има ли кој да ги гаси пожарите летово? Ангелов бара помош од пензионирани полицајци и војници

Дали Македонија е подготвена за уште едно тешко лето со пожари? Прашањето повторно се отвора пред стартот на најризичниот период од годината, откако директорот на Дирекцијата за заштита и спасување, Стојанче Ангелов, најави дека ќе се бараат пензионирани полицајци, војници и поранешни припадници на безбедносните структури кои, по соодветна обука, би помогнале во справувањето со пожарите низ земјава.

Идејата не е тие луѓе да ги заменат професионалните пожарникари, туку да помогнат таму каде што системот најбрзо се истенчува: на терен, во поддршка, со водни пумпи, при натопување на изгорени површини и во помалку ризични интервенции.

Но самиот факт дека државата бара дополнителни луѓе надвор од редовниот систем отвора поголема дилема: дали Македонија има доволно човечки капацитет, техника и воздушна поддршка за летни пожари 2026, особено ако во ист момент избувнат повеќе големи пожари?

Ангелов бара луѓе со искуство од безбедносните служби

Според изјавата на Ангелов, Дирекцијата за заштита и спасување ќе се обиде да ангажира пензионирани полицајци, поранешни војници и лица кои на друг начин ја напуштиле полицијата или армијата.

Неговата проценка е дека, со интензивна обука и постепено вклучување во помали и понеризични пожари, тие би можеле да стекнат доволно практично искуство за да помогнат во гаснење пожари на отворено.

„Нека дојдат, нека помогнат на татковината и нека заработат некоја пара која воопшто нема да биде за потценување“, порача Ангелов.

Оваа порака звучи како повик за мобилизација, но и како признание дека пожарната сезона повеќе не може да се дочека само со класичниот распоред на локални противпожарни единици.

Зошто воопшто се бараат дополнителни луѓе?

Пожарите во Македонија најчесто не се проблем на една општина. Кога гори шума, ниска вегетација или земјоделски површини, интервенцијата брзо излегува надвор од локалните капацитети.

Потребни се луѓе за директно гаснење, за логистика, за довод на вода, за обезбедување пристапни патишта, за следење на жаришта, за спречување повторно разгорување и за поддршка на пожарникарите кои со часови работат на високи температури.

Токму тука се гледа логиката зад идејата за ангажирање пензионирани припадници на безбедносните структури. Тоа се луѓе со дисциплина, основна физичка навика за теренска работа и искуство во хиерархиски систем.

Но тоа не значи дека ризикот исчезнува. Пожарот не простува импровизација. Без добра обука, јасна командна линија, заштитна опрема и ограничување на задачите, секое дополнително човечко засилување може да стане и нов проблем на терен.

Колку е Македонија подготвена за пожарната сезона?

Подготвеноста за пожари Македонија не се мери само со бројот на возила или со тоа дали има „ер трактори Македонија“. Се мери со четири клучни прашања: луѓе, техника, превенција и способност системот да издржи повеќе кризи во ист ден.

Македонија со години се соочува со недостиг од пожарникари. Последните детални јавно објавени бројки покажуваа дека бројот на пожарникари е под реалните потреби на територијалните противпожарни единици.

Ангелов сега вели дека во изминатите две години бројот на пожарникари е зголемен. Тоа е позитивен сигнал, но прашањето останува: дали зголемувањето е доволно за сезона во која истовремено можат да горат неколку региони?

Пожарникарите не се само бројка на хартија. Важни се возраста, физичката подготвеност, искуството, смените, одморот и способноста да се работи на непристапен терен. Ако пожарите траат со денови, системот не паѓа веднаш поради недостиг на храброст, туку поради замор, ротации и логистика.

Ангелов посочи дека во последните две години се набавени повеќе од 30 противпожарни возила. Тоа е значајно за систем кој долго време се потпираше на стара техника и ограничени локални ресурси.

Но бројот на возила сам по себе не ја решава сезоната. За пожари на отворено се потребни теренски возила, цистерни, пумпи, црева, заштитна опрема, комуникациски системи и резервни делови. Потребно е и гориво, сервисирање и луѓе што знаат да работат со таа техника.

Најлошото сценарио е техника да има, но да не биде целосно оперативна кога ќе дојдат најтешките денови.

Една од најчувствителните точки е личната заштитна опрема. Гаснење пожари во шума, на стрништа или во планински појаси не е исто што и интервенција во урбана средина. Температурата, чадот, ветерот и брзото ширење на огнот ја зголемуваат опасноста за секој човек на терен.

Ако пензионирани полицајци, војници и поранешни припадници на безбедносните структури се вклучат во системот, тие не смеат да бидат третирани како „доброволна резерва“ без јасна заштита. Обуката мора да оди заедно со опрема, командување и јасни граници на задачите.

Воздушната поддршка е највидливиот дел од борбата со големите пожари, но и најограничениот. „Ер тракторите“ и хеликоптерите се клучни кога пожарот е на непристапен терен, кога фронтот се шири брзо или кога треба да се заштитат села, патишта и критична инфраструктура.

Но авионите не се бесконечен ресурс. Имаат ограничени часови на летање, потреба од сервис, пилоти, временски услови и координација со тимовите на земја.

Ако во ист ден има голем пожар во источниот дел на земјата, активен пожар на планински терен и нова закана близу населено место, прашањето веќе не е дали Македонија има воздушна поддршка, туку каде прво ќе ја испрати.

Што ако избувнат повеќе големи пожари во ист момент?

Тука системот најмногу се тестира.

Еден голем пожар може да се совлада со концентрација на луѓе, возила и воздушна поддршка. Но повеќе големи пожари во ист момент бараат избор на приоритети.

Прво се штитат човечки животи и населени места. Потоа критична инфраструктура. Потоа шумски фонд, земјоделски површини и имот. Во таква ситуација секоја одлука е тешка, а секое доцнење може да значи нов фронт.

Искуствата од претходните лета покажаа дека Македонија не е изолирана од регионалниот пожарен притисок. Кога гори Балканот, помошта од соседите и од европските механизми не секогаш може да стигне веднаш, затоа што и другите држави ги штитат сопствените територии.

Превенцијата останува најевтиниот пожарникар

Најголемиот дел од пожарната приказна почнува пред да се појави чадот.

Палење стрништа, невнимателно движење во шума, фрлен отпушок, нерасчистена сува вегетација, диви депонии и слаба локална контрола се ризици кои секое лето се повторуваат.

Ако превенцијата задоцни, пожарникарите само ја плаќаат цената. Затоа борбата против летни пожари 2026 не почнува со сирена, туку со расчистување, забрани кога се неопходни, казни кога има неодговорност и сериозна комуникација со земјоделците и граѓаните.

Екстремни температури, суша и стар проблем со нова сила

Пожарите повеќе не се сезонски инциденти што се случуваат „некаде во јули“. Тие стануваат тест за климатската отпорност на државата.

Високи температури, сушни периоди, ветер и сува вегетација создаваат услови во кои мал пожар брзо станува голем. Во такви денови, времето за реакција се мери во минути.

Затоа прашањето „Стојанче Ангелов пожари“ не е само персонална или институционална тема. Тоа е прашање за целиот систем: Дирекција за заштита и спасување, Центар за управување со кризи, општини, пожарникари, полиција, армија, шумски претпријатија и граѓани.

Пензиски резервен состав или аларм дека системот е тенок?

Ангажирањето пензионирани полицајци и војници може да биде корисна мерка ако е добро организирана. Во многу кризни ситуации искуството и дисциплината се предност.

Но тоа не смее да стане замена за долгорочни вработувања, подмладување на пожарникарските единици, модерна опрема и функционална превенција.

Ако пензионираните лица се дополнителен слој на поддршка, мерката може да помогне. Ако станат доказ дека системот нема доволно луѓе за основната задача, тогаш Македонија влегува во летото со сериозен знак за тревога.

Најтешките денови допрва доаѓаат

Пожарната сезона не се добива со една изјава, една набавка или еден авион. Се добива со систем кој знае каде му се луѓето, колку му е исправна техниката, кој командува, кој одлучува и што се случува кога огнот ќе се појави на три места одеднаш.

Повикот на Ангелов до пензионирани полицајци, војници и поранешни припадници на безбедносните структури затоа е повеќе од кадровска мерка. Тој е предупредување дека летото може да биде долго, теренот тежок, а времето за реакција кратко.

Прашањето останува исто: кога ќе дојдат најжешките денови, ќе има ли Македонија доволно луѓе, возила, опрема и воздухоплови за да го запре огнот пред тој да стане национална криза?