Луѓето на Марс не стигнаа, но изјавата на Мицкоски одекна

Премиерот Христијан Мицкоски, одговарајќи на пратеничко прашање на Блерим Беџети за употребата на албанскиот јазик, во Собранието изјави дека „луѓето во 21 век на Марс се качија“, додека ја обвинуваше ДУИ дека отвора етнички теми за политички поени. Изјавата брзо се издвои од политичкиот контекст, бидејќи досега ниту една човечка мисија не слетала на Марс.

Мицкоски во одговорот рече дека нема ништо против употребата на албанскиот јазик и дека, како што посочи, и самиот се обидува да го научи. Потоа ја прошири репликата кон ДУИ, оценувајќи дека партијата се обидува да добие поени со „ситен популизам“ на етнички теми. Во таа реченица ја употреби споредбата со Марс, порачувајќи дека „луѓето во 21 век на Марс се качија“, а политичката расправа сè уште се води околу прашања што, според него, не им се приоритет на граѓаните.

Фактичкиот проблем е што луѓето сè уште не стапнале на Марс. Американската вселенска агенција НАСА го третира Марс како „хоризонтална цел“ за човечко истражување, но во своите официјални програми наведува дека мисиите со астронаути кон Црвената планета се цел за иднината, најрано во 2030-тите. На Марс досега успешно слетувале роботски мисии, лендери и ровери, но не и човечки екипажи.

НАСА во програмата „Moon to Mars“ најнапред планира враќање на луѓето на Месечината преку мисиите „Артемис“, развој на инфраструктура за подлабоко вселенско истражување и потоа подготовка за првите човечки мисии кон Марс. Тоа значи дека човечкото присуство на Марс сè уште е проект, а не остварен настан.

Изјавата на премиерот најверојатно беше употребена како политичка метафора за технолошкиот напредок и за потребата политичките партии да не ги враќаат дебатите кон етнички прашања. Но, кога таква споредба доаѓа од собраниска говорница и од премиер, таа станува предмет и на фактичка проверка, особено затоа што станува збор за тврдење што лесно се проверува.

Контекстот на расправата беше употребата на албанскиот јазик и политичките реакции околу јазичните права. Мицкоски тврдеше дека Владата нема да дозволи, како што рече, „евтин етнички популизам“ и дека граѓаните, без разлика на етничката припадност, бараат подобро здравство, повисоки плати, пензии, образование и реални проекти.

Беџети и партиите од албанскиот политички блок, пак, во изминатиот период ја држат темата за јазиците отворена преку повеќе прашања поврзани со употребата на албанскиот јазик, вклучително и во институционални постапки и испити. Расправата се надоврзува на пошироката политичка тензија околу Законот за употреба на јазиците и односот на новата власт кон прашањата што ДУИ ги претставува како стекнати права.

Во политичка смисла, пораката на Мицкоски беше насочена кон тоа дека Владата сака да ја префрли дебатата од етнички прашања кон економија и реформи. Во комуникациска смисла, пак, реченицата за Марс ја засени суштината на одговорот, бидејќи отвори простор за потсмев, проверки и споредби со реалната состојба на вселенските мисии.

Марс е честа политичка и медиумска метафора за човечки напредок, но во конкретниот случај границата меѓу метафората и неточниот факт беше тенка. Човештвото има испратено летала, сонди и ровери на Марс, но човек сè уште не слетал таму. Токму затоа изјавата на премиерот стана видлива не само како политичка реплика кон ДУИ, туку и како пример како една неточна споредба може да ја преземе јавната приказна од главната тема.