Skip to content
УЕФА ги наведува и МРТ Play и „Арена спорт“ како партнери за Македонија, АВМУ ги стави натпреварите на репрезентацијата во Лигата на нации на листата на настани од големо значење – но гледачите и натаму тешко можат навреме да дознаат на кој конкретен телевизиски сервис ќе го гледаат националниот тим
Македонската фудбалска репрезентација вечерва во 20:45 часот ја пречекува Шкотска во Скопје, но покрај прашањата за составот и резултатот, пред секој репрезентативен натпревар во Македонија се појавува едно сè поосновно прашање:
Каде ќе го гледаме?
На прв поглед, одговорот постои. УЕФА во својата официјална информација за преносите од актуелната Лига на нации за Северна Македонија ги наведува play.mrt.com.mk и Arena Sport како партнери за емитување.
Но тоа не е исто што и јасна информација за телевизискиот гледач дека, на пример, натпреварот Македонија – Шкотска вечерва ќе оди на конкретен канал, во конкретен пакет, со конкретен начин на пристап.
И токму тука започнува приказната.
Правата се кај „Арена“, но и МРТ е во игра
Новиот играч на македонскиот телевизиски пазар, Арена Спорт Македонија, уште пред почетокот на Светското првенство објави дека ги има правата за сите натпревари на македонската фудбалска репрезентација. Во интервју објавено во јуни, главниот и одговорен уредник на „Арена Спорт Македонија“, Тони Стојановски, изјави дека „Арена спорт“ ги има правата за сите натпревари на македонската фудбалска репрезентација.
За натпреварот со Швајцарија на 26 септември, „Арена Спорт Македонија“ експлицитно објави дека дуелот може да се следи во живо на нивната телевизија.
За Македонија – Шкотска, меѓутоа, во официјалните најави што ги проверивме не најдовме еднакво јасна објава со која на гледачот му се кажува конкретниот канал.
Тоа можеби изгледа како ситница.
Не е.
Во август избувна спорот МРТ – АВМУ – „Арена“
Зад оваа конфузија стои и многу поголем медиумски спор.
Во јули МРТ јавно почна да бара од АВМУ одговори за статусот на каналите Arena M1, Arena M2 и Arena M3 Premium, прашувајќи за документите врз основа на кои тие се реемитуваат во земјава. МРТ праша и за нивната сопственичка и организациска структура.
На 27 август МРТ и Македонската медиумска асоцијација излегоа со многу посериозни обвинувања, тврдејќи дека каналите работат без домашна дозвола и дека преку нив се заобиколуваат македонските медиумски правила.
АВМУ истиот ден ги отфрли тие наводи како неточни и неосновани.
Регулаторот објасни дека Arena M1, Arena M2 и Arena M3 Premium ги третира како странски програмски сервиси кои се реемитуваат, а не како домашни телевизиски сервиси, затоа што нивниот изворен сигнал не се емитува на територијата на Македонија. АВМУ отфрли и дека со тоа се овозможува заобиколување на законските обврски.
Така, од едната страна имаме МРТ и националните телевизии со едно толкување.
Од другата – АВМУ со спротивно.
А во средината е гледачот.
АВМУ во меѓувреме донесе важна одлука
На 19 август АВМУ донесе нова одлука за настани од големо значење за јавноста.
Во листата се и квалификациските натпревари на македонската фудбалска репрезентација, но и нејзините натпревари во УЕФА Лигата на нации, без разлика дали се играат дома или во странство.
Одлуката поставува четири критериуми за квалификуваните радиодифузери:
- покриеност од најмалку 80 отсто од населението;
- слободен пристап до програмскиот сервис;
- некодиран сигнал;
- емитување на македонски јазик.
Со други зборови, регулаторната идеја е јасна: натпреварот на националната репрезентација не треба да стане содржина достапна само за дел од публиката што плаќа дополнителен спортски пакет.
Одлуката дури предвидува дека сите настани од листата треба да се емитуваат во живо и во целост.
Но тогаш – каде е Македонија – Шкотска?
Тука се судираат две реалности.
УЕФА денес вели дека за Македонија партнери се МРТ Play и Arena Sport.
„Арена Спорт Македонија“ функционира со три премиум спортски канали и отворено соопшти дека ги има правата за репрезентацијата.
АВМУ, пак, со новата одлука вели дека натпреварите на македонската репрезентација се настани од големо значење и поставува услов тие да бидат достапни преку квалификуван, слободен и некодиран сервис.
И затоа прашањето веќе не е само кој ги купил ТВ-правата.
Прашањето е: Како јавноста го остварува правото да ја гледа сопствената репрезентација?
Мундијалот покажа во која насока оди пазарот
Ова не е изолиран случај.
Светското првенство во 2026 година беше првиот Мундијал по осамостојувањето што не се емитуваше на МРТ. За македонскиот пазар правата ги имаше „Арена спорт“, а натпреварите беа сместени на премиум каналите.
Така се менува моделот на кој македонската публика со децении беше навикната.
Националниот спортски настан повеќе не е автоматски содржина на јавниот сервис.
Станува комерцијално право, а гледачот станува корисник на одреден пакет.
Но токму затоа АВМУ во август ја прошири листата на настани од големо значење и ја вклучи Лигата на нации.
Репрезентацијата не е обична спортска содржина
Овде суштината е многу поширока од Македонија – Шкотска.
Кога игра домашен клуб, телевизиските права можат да бидат чисто комерцијална работа.
Но кога игра македонската национална репрезентација, државата преку регулаторот веќе утврди дека станува збор за настан од големо значење за јавноста.
Тогаш логично е јавноста да очекува и нешто многу едноставно: навремена, јасна и недвосмислена информација каде може да го гледа натпреварот.
Не преку пребарување низ телевизиски програмски шеми.
Не преку објави на социјални мрежи неколку часа пред почеток.
Не преку прашање до пријател кој има оператор.
Туку преку официјална информација.
ФФМ за натпреварот Македонија – Шкотска јасно го објави датумот, местото и почетокот – 3 октомври, Национална арена „Тодор Проески“, 20:45 часот. Во својата информација за медиумските акредитации федерацијата дури се повикува на бројот на места предвидени за носителите на ТВ-правата.
Но кој е конкретниот телевизиски канал што треба да го бара гледачот вечерва – тоа не е исто толку јасно комуницирано.
И токму тука е парадоксот.
Од „национална телевизија“ до национален тим на премиум канал
Македонија денес има повеќе спортска телевизија отколку порано.
Има „Арена“.
Има МРТ Play.
Има оператори, стриминг, премиум пакети и повеќе канали.
Но со повеќе избори дојде и една нова несигурност: кој точно го има натпреварот и под кои услови може да го гледа јавноста?
Тоа е прашање што веќе не може да се остава за час-два пред првиот судиски свиреж.
Особено откако самиот регулатор ги прогласи натпреварите на македонската репрезентација во Лигата на нации за настани од големо значење за јавноста.
А вечерва, додека Македонија ќе игра против Шкотска на „Тодор Проески“, останува едно прашање кое е многу помалку спортско отколку што изгледа:
Дали во ерата на милионски телевизиски права, македонскиот гледач сè уште има едноставно право да знае каде ја гледа својата репрезентација?
