Skip to content
Министерката за финансии тврди дека нема одлука за зголемување на старосната граница, но самото споменување работа до 72 години отвори сериозна вознемиреност. Слободан Трендафилов предупредува дека дефицитот во пензискиот фонд не смее повторно да се покрива со здравјето и животот на работниците.
Во Македонија нема одлука за задолжително пензионирање на 72 или 73 години. Нема ниту подготвен предлог-закон со кој граѓаните би биле принудени да работат до таа возраст. Но, тоа не ја ослободува министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска од одговорноста за начинот на кој во јавноста ја отвори една од најчувствителните теми за работниците.
Кочоска најави дека Меѓународниот монетарен фонд и Светската банка ќе го анализираат пензискиот систем и оцени дека една од можните препораки би можела да биде зголемување на старосната граница. Истовремено, таа спомена можност дел од граѓаните доброволно да продолжат да работат до 70, 71 или 72 години.
Министерката потоа нагласи дека ништо не е одлучено и дека таквата можност би била право на избор, а не обврска. Но, кога министер ќе стави бројка од 72 години во јавниот простор, а нема ниту анализа, ниту разработен модел, ниту законски предлог, политичката порака веќе е испратена.
И стравот меѓу работниците е реален.
Кочоска прво ја отвори вратата, па почна да ја смирува јавноста
Проблемот не е само во тоа дали пензионирањето на 72 години формално е предложено. Проблемот е што министерката јавно почна да разработува можни сценарија пред институциите да ја завршат анализата врз која тие сценарија наводно треба да се темелат.
Од една страна, Кочоска вели дека Владата сè уште нема одлука. Од друга, веќе објаснува кој би можел да работи подолго: лицата на полесни работни места, оние што сакаат да останат активни и граѓаните на кои здравствената состојба им го дозволува тоа.
Така, една сè уште непостојна реформа почнува да се претставува како разумен „личен избор“, иако не се одговорени најважните прашања.
Кој ќе одлучува дали работното место е лесно или тешко? Дали продолжувањето ќе зависи од волјата на работникот или и од согласноста на работодавачот? Дали работниците ќе продолжуваат да работат затоа што сакаат или затоа што пензиите не им се доволни за живот? Дали пензијата ќе биде повисока за оние што ќе останат подолго на работа?
Без одговор на овие прашања, „правото на избор“ лесно може да стане економска принуда.
Трендафилов: Наместо пензија, работа до крајот на животот?
Претседателот на Сојузот на синдикатите на Македонија, Слободан Трендафилов, остро се спротивстави на отворањето на можноста за пензионирање на 72 години.
„Потребно е предвремено пензионирање, а не зголемување на пензиската граница. Сојузот на синдикатите на Македонија е сериозно загрижен од отворањето на дискусијата за зголемување на пензискиот стаж за остварување на правото на старосна пензија, а особено што во јавноста се споменува можност за пензионирање на 72 години“, порача Трендафилов.
Тој ваквите идеи ги оценува како несериозни предлози што најчесто доаѓаат од луѓе кои не ја чувствуваат тежината на работничкиот живот, а последиците ги плаќаат работниците.
Според Трендафилов, продолжувањето на работниот век и зголемувањето на придонесите можат само привремено да го прикријат дефицитот во пензискиот фонд. Тие не ги решаваат структурните проблеми: ниските плати, иселувањето, недостигот од работници, сивата економија и неплатените придонеси.
Не е исто министерски кабинет и градежно скеле
Во тезата дека продолжувањето на работниот век би било доброволно се занемарува суштинската нееднаквост меѓу професиите.
Едно е да се работи во климатизирана канцеларија, со административни или советнички задачи. Сосема друго е човек на 65, 68 или 72 години да работи на градилиште, во фабрички погон, во рудник, во транспортот или на работно место со ноќни смени и постојан физички напор.
ССМ предупредува дека работниците што со децении работеле во тешки и ризични услови не смеат да бидат принудени да го продолжуваат работниот век. Синдикатот бара бенефициран стаж за градежните работници и за другите професии со тешки услови, како и можност за предвремено пензионирање.
Трендафилов ја отвора и најнепријатната статистичка дилема. Според податоците на кои се повикува ССМ, очекуваниот животен век во земјата изнесува 76,63 години.
„Дали идејата е луѓето наместо да уживаат во пензијата, да работат речиси до крајот на својот живот?“, прашува претседателот на ССМ.
Ако некој се пензионира на 72 години, статистички му остануваат помалку од пет години живот. За дел од работниците, особено за оние со нарушено здравје и долгогодишна физичка работа, периодот би бил и пократок.
Наместо државата постојано да го поместува товарот врз работниците, Трендафилов бара пензискиот фонд да се стабилизира преку повеќе вработени, повисоки плати и редовно плаќање на придонесите.
„Решението не е луѓето да работат подолго, туку да создадеме држава во која повеќе луѓе ќе работат, ќе земаат повисоки плати и ќе придонесуваат во пензискиот систем“, вели тој.
ССМ предлага пензионирање со 40 години работен стаж за мажи и 35 години за жени, без оглед на возраста. Бара и предвремена пензија, неполна старосна пензија, можност за докупување стаж и избор дали пензијата ќе се остварува според возраста или според должината на работниот стаж.
Трендафилов предупредува и дека државата годишно губи околу 250 милиони евра поради непријавена работа и неплатени социјални придонеси. Неговата порака е дека парите треба да се бараат кај оние што не ги плаќаат обврските, а не преку продолжување на работниот век на луѓето што придонеси плаќале со децении.
Во моментов важечките услови остануваат непроменети. Мажите стекнуваат право на старосна пензија со навршени 64 години, жените со 62 години, со најмалку 15 години пензиски стаж.
Пензионирањето на 72 или 73 години не е законска обврска. Нема владина одлука, нема предлог-закон и нема гласање во Собранието.
Но, темата веќе не е измислена медиумска шпекулација. Ја отвори министерката за финансии, споменувајќи конкретна возраст и конкретен модел, иако Владата сè уште нема анализа врз која би ја темелела реформата.
Затоа, критиката на ССМ не е реакција на донесен закон, туку предупредување додека идејата сè уште се тестира во јавноста.
„Не може да си играме со здравјето и животот на работниците и граѓаните. Не може без нивна волја да им се продолжува работниот век и да се одложува заслуженото пензионирање само за да се прикриваат последиците од лошите политики што се воделе со години“, порача Трендафилов.
