Skip to content
Летото за македонските пензионери повторно ќе биде повеќе прашање на преживување отколку на одмор. По неколку линеарни зголемувања, просечната пензија во март достигна 28.120 денари, а најниските пензии се околу 20.228 денари. На хартија, тоа изгледа како раст. Во реалниот живот, кога ќе се спореди со цената на храната, сметките, лековите и најобичниот летен одмор, станува јасно дека голем дел од пензионерите немаат простор за ништо повеќе од внимателно броење денари од први до први.
Главниот проблем не е само висината на пензијата, туку односот меѓу пензијата и трошоците за живот. Синдикалната минимална кошница за мај изнесува 68.743 денари, а ако се пресмета и изнајмен стан од 60 квадратни метри, достигнува 84.117 денари. Само за храна и пијалаци, според пресметката на ССМ, биле потребни 25.475 денари. Тоа значи дека просечната пензија едвај ја покрива храната за едно минимално домаќинство, а најниската пензија не стигнува ни до таа ставка.
Оваа бројка ја објаснува целата социјална слика. Пензионер со просечна пензија од 28.120 денари, ако живее сам, по плаќање на основна храна останува со околу 2.600 денари за струја, вода, лекови, превоз, телефон, облека и сите непредвидени трошоци. Пензионер со минимална пензија од 20.228 денари е во уште потешка позиција: само храната од синдикалната кошница е повисока од неговиот месечен приход за повеќе од 5.000 денари. Во таа математика нема одмор, нема ресторан, нема викенд во Охрид, нема автобус до море. Има пазарење на основни производи, домашно готвење и постојано кратење.
Цените дополнително ја јадат куповната моќ. Државниот завод за статистика објави дека трошоците на животот во април 2026 година се зголемени за 5,7 проценти во однос на април 2025 година, а цените на мало за 5 проценти. Само во април, во однос на март, инфлацијата изнесувала 1,3 проценти, а храната и безалкохолните пијалаци поскапеле за 0,7 проценти. Тоа значи дека дури и кога пензијата номинално расте, секое ново поскапување на храна, превоз и услуги го брише дел од ефектот.
Пензионерската летна трпеза затоа ќе биде скромна, сезонска и евтина. Летната манџа, пиперките, доматите, компирот, оризот, гравот и домашните јадења не се само традиција, туку економска нужност. За многумина, месото станува повремена ставка, млечните производи се купуваат внимателно, а овошјето се избира според цена, не според желба. Кога храната апсорбира речиси цела пензија, секој дополнителен трошок станува луксуз.
Одморот, пак, е уште подалеку од пензионерскиот буџет. Дури и домашниот туризам, кој често се претставува како поевтина опција, веќе не е лесно достапен. Во Охрид, апартманско сместување што се нуди преку туристички платформи почнува од околу 2.000 денари за ноќевање, без храна и без транспорт. За седум ноќевања тоа се најмалку 14.000 денари, пред да се додадат патни трошоци, оброци, кафе, лекови и секојдневни потреби.
Хотелското сместување е уште понепристапно. Во ценовник за 2026 година на еден охридски хотел, двокреветна соба во главната сезона од јули до септември чини 99 евра дневно, а трокреветна 119 евра, за услуга ноќевање со појадок. Доплата за полупансион е 12 евра по лице дневно, а туристичката такса се плаќа дополнително. За пензионерско домаќинство, само неколку дена хотелски одмор во Охрид можат да ја надминат целата месечна пензија.
Грција, која со години беше најчестиот летен избор за македонските семејства, за пензионерите со ниски примања станува речиси недостижна. Понудите за приватно сместување изгледаат различно зависно од термин, локација и капацитет, но примерите од туристички агенции покажуваат дека апартмански аранжмани во Грција се движат од околу 199 до 220 евра и повеќе, без да се пресметаат сите дополнителни трошоци што реално го прават одморот поскап: превоз, патничко осигурување, туристички такси, храна, плажа, лежалки и секојдневно трошење.
Така се добива социјалната формула на ова лето: пензионер со просечна пензија може теоретски да плати евтин апартман за неколку дена, но само ако претходно се откаже од речиси сè друго. Пензионер со минимална пензија не може ни да ја покрие основната храна од синдикалната кошница, а камоли да планира одмор. За голем дел од постарите граѓани, летувањето ќе остане телевизиска слика, разговор од младоста или кратка прошетка до најблискиот парк, наместо реална можност.
Во јавната политика често се зборува за раст на пензиите, но поретко се зборува за тоа што купува една пензија. А токму тоа е суштината. Ако просечната пензија е 28.120 денари, а минималната кошница е 68.743 денари, тогаш пензионерот не живее во статистички раст, туку во постојан дефицит. Ако храната чини 25.475 денари, тогаш секоја нова сметка за струја, секој лек, секој автобуски билет и секое покачување на цените го турка животот под линијата на достоинството.
Овој јаз е особено видлив кај самохраните пензионери, кај вдовиците и вдовците, кај лицата со хронични болести и кај оние што немаат поддршка од деца во странство или од поширокото семејство. За нив, пензијата не е приход за старост, туку месечна распределба на недостиг. Прво се плаќаат сметките што не смеат да чекаат, потоа лековите, потоа храната. Сè останато се одложува.
Државата со линеарните покачувања донесе видливо зголемување на пензиите, но тоа не ја реши главната слабост: пензионерскиот стандард не се мери само со бројот на денари на исплатното ливче, туку со тоа дали тие денари можат да обезбедат нормален месец. Во услови кога инфлацијата повторно притиска, храната останува најголем товар, а услугите и одморот се движат надвор од пензионерската платежна моќ, зголемувањето се претвора во амортизер, не во вистинско подобрување.
Затоа летото за голем дел од пензионерите ќе помине дома. Ќе се оди на пазар рано наутро, ќе се бара поевтина тезга, ќе се купува по парче, по килограм, по потреба. Ќе се готви летна манџа затоа што е најисплатлива, ќе се штеди на струја, ќе се чуваат лекови за да траат до следната пензија, а одморот ќе се сведe на неколку часа во сенка. Не затоа што пензионерите не сакаат море, езеро или планина, туку затоа што буџетот им завршува пред да почне летото.
