Прв случај на Зика кај нас, што го прави вирусот опасен за бремените жени?

Првиот потврден случај на вирусот Зика во Македонија повторно го отвори прашањето за болест која за повеќето заразени лица поминува лесно, но кај бремените жени може да има сериозни последици за плодот.

Според информациите од Институтот за јавно здравје, во земјава е регистриран прв случај на Зика вирусна инфекција. Станува збор за импортиран случај кај лице кое во мај престојувало на Малдивите, каде што било каснато од комарец. Позитивниот наод бил потврден на 17 јуни по лабораториски анализи, а пациентот не бил хоспитализиран и е во добра здравствена состојба. Од ИЈЗ нагласуваат дека ризикот за населението во Македонија во моментов е низок.

Зика е вирус кој најчесто се пренесува преку убод од заразени комарци од родот „Аедес“. Овие комарци се активни главно преку ден, а се присутни во тропски и суптропски подрачја. Вирусот може да се пренесе и по сексуален пат, како и од бремена жена на плодот за време на бременоста.

Токму тоа го прави Зика особено важна за бремените жени. Според Светската здравствена организација и американскиот Центар за контрола и превенција на болести, инфекцијата со Зика во бременост може да предизвика вродени малформации кај бебето, меѓу кои микроцефалија, нарушувања во развојот на мозокот, проблеми со очите и други оштетувања познати како вроден Зика синдром. Инфекцијата е поврзана и со ризик од губење на плодот, мртвороденост и предвремено породување.

Кај повеќето луѓе Зика не предизвикува тешка клиничка слика. Голем дел од заразените воопшто немаат симптоми, а кај оние кај кои се појавуваат, најчести се осип, благо покачена температура, главоболка, болки во мускулите и зглобовите, замор и црвенило на очите. Симптомите обично траат неколку дена, а хоспитализација и смртни случаи се ретки.

Сепак, проблемот кај бременоста е што вирусот може да се пренесе од мајката на плодот дури и кога симптомите кај мајката се благи или незабележливи. Затоа здравствените препораки во светот се особено внимателни за бремените жени и за жените кои планираат бременост по патување во земји каде што постои ризик од Зика.

Вирусот првпат бил идентификуван во 1947 година во шумата Зика во Уганда, по што со децении се појавувал главно спорадично во делови од Африка и Азија. Поголеми жаришта беа регистрирани од 2007 година во Пацификот, а во 2015 година вирусот се прошири во Америка, особено во Бразил, каде што беше забележан пораст на случаи на микроцефалија кај новороденчиња. Во 2016 година Светската здравствена организација прогласи меѓународна здравствена вонредна состојба поврзана со Зика, микроцефалија и невролошки компликации.

За Зика во моментов нема специфичен лек ниту вакцина. Лекувањето е насочено кон ублажување на симптомите, со одмор, внесување течности и терапија препорачана од лекар. Лицата кои се враќаат од тропски или суптропски дестинации и ќе развијат температура, осип, болки во телото или невролошки симптоми треба да побараат лекарска помош и да го информираат лекарот за патувањето.

Најважна останува превенцијата: заштита од комарци, користење репеленти, носење облека со долги ракави и ногавици, заштитни мрежи на прозорци и врати, како и отстранување застоена вода од места каде што комарците можат да се размножуваат.

Првиот случај во Македонија не значи локално ширење на вирусот, туку внесена инфекција од странство. Но случајот е потсетник дека со зголемените патувања кон егзотични дестинации, вирусите што некогаш изгледале далечни можат брзо да станат дел од домашната здравствена реалност.