Skip to content
Нападите во училиштата во Турција за само два дена ја потресоа земјата и ја отворија најтешката дилема за државата — дали станува збор за два изолирани ужаса или за предупредување дека системот веќе почнал да доцни зад насилството. На 14 април во Сиверек, во Шанлиурфа, поранешен ученик отвори оган во средно училиште и рани 16 лица, меѓу нив 10 ученици, четворица наставници, еден полицаец и вработен во училишниот бифе. Само еден ден подоцна, на 15 април, 14-годишен ученик во основното училиште „Ајсер Чалик“ во Кахраманмараш уби осум ученици и една наставничка, рани уште 13 лица, а потоа и самиот почина. На 16 април турските власти веќе одржаа вонредна национална координација за безбедноста во училиштата, што само по себе покажува дека шокот одамна ја надминал локалната рамка.
Најновите информации од Шанлиурфа покажуваат дека истрагата брзо се проширува и надвор од самиот напаѓач. Според дел од турските медиуми, бројот на приведени во предметот пораснал на 20, а меѓу нив има и лица осомничени за заканувачки коментари и за ширење лажни информации по нападот. Во меѓувреме, 10 од повредените се пуштени на домашно лекување, додека шестмина остануваат во болница, при што за еден ученик и натаму се следи состојбата со посебно внимание. Така, првиот напад не остана само кривична истрага за еден поранешен ученик, туку прерасна во пошироко испитување на безбедносните пропусти и на дигиталната средина што ја следеше трагедијата.
Кахраманмараш, пак, е местото каде шокот доби уште потемна димензија. Според турските и меѓународните извори, напаѓачот користел пет пиштоли што му припаѓале на неговиот татко, а обвинителството го испратило таткото во притвор до судење. Ројтерс објави и дека на компјутерот на 14-годишникот бил пронајден документ од 11 април што укажувал на подготвување „голем напад“ во блиска иднина, додека полицијата соопштила дека засега не гледа терористичка поврзаност и случајот го третира како индивидуален чин. Во Кахраманмараш веќе се одржаа погребите на жртвите, а турските медиуми известуваат дека математичарка и еден родител помогнале бројот на жртви да не биде уште поголем.
Но приказната во Турција денес не е само за двата напади, туку и за паниката што се разлеа по интернет. Според Министерството за внатрешни работи, блокирани се 1.115 интернет-адреси, идентификувани се 174 лица што ширеле лажни и заканувачки објави или повикувале на дејствување, а 127 веќе се приведени. Anadolu Ajansı дополнително објави дека 67 корисници на социјални мрежи биле приведени и поради објави со кои биле таргетирани училишта, додека TRT извести дека во Бурса две лица веќе завршиле во притвор поради објави за наводни планови за напад врз конкретно училиште. Тоа значи дека по двете вистински трагедии, Турција се соочува и со втор бран — дигитален страв што лесно ја претвора секоја гласина во нова безбедносна тревога.
Токму затоа државниот одговор денес изгледа и како признавање дека проблемот не може повеќе да се сведе на две одделни кривични постапки. Во заедничкото соопштение на министерствата за внатрешни работи и образование се наведува дека на состанокот се разгледувале ризичните сигнали пред нападите, влезно-излезниот режим во училиштата, камерите, посетителите, раното предупредување, психосоцијалната поддршка и спречувањето пристап до нелегално оружје. Официјално, тоа е план за краткорочни, среднорочни и долгорочни мерки. Суштински, тоа е признание дека дури по пролеаната крв системот почнал да ги проверува точките што требало да ги чува уште пред учениците да станат мети.