Skip to content
ЕУ ги одблокира преговорите со Украина и Молдавија, откако амбасадорите на 27-те земји членки во Брисел постигнаа договор за отворање на првата фаза од пристапните разговори, со што Киев и Кишињев конечно добиваат политички сигнал дека нивниот европски пат се движи напред по долг застој предизвикан од блокадата околу украинско-унгарските прашања.
Одлуката се однесува на отворање на првиот преговарачки кластер, познат како „фундаментални вредности“, кој е основа на пристапниот процес. Во него влегуваат владеењето на правото, демократските институции, основните права, јавната администрација, јавните набавки, финансиската контрола и економските критериуми.
Овој чекор не значи брзо членство во Европската Унија, но значи дека Украина и Молдавија преминуваат од политичка поддршка кон поконкретен преговарачки процес. За двете земји, кои аплицираа за членство по руската инвазија врз Украина во 2022 година, отворањето на првиот кластер е важен тест за реформите што треба да ги спроведат.
Застојот во процесот беше поврзан со унгарското противење на напредокот на Украина, особено поради прашањата за правата на унгарското малцинство во Украина. Според европските извори, договорот меѓу Будимпешта и Киев за малцинските права помогнал да се отстрани блокадата и да се отвори патот и за Украина и за Молдавија.
Молдавија во процесот се движи заедно со Украина, бидејќи двете земји беа поставени во ист политички пакет по добивањето кандидатски статус. За Кишињев, напредокот кон ЕУ има и безбедносна тежина, бидејќи земјата се соочува со постојан притисок од руското влијание, хибридни закани и нестабилност околу регионот Приднестровје.
Европските лидери ја поздравија одлуката како доказ дека проширувањето останува жива политика на Унијата. Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен и претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта порачаа дека Украина и Молдавија покажале посветеност на реформите и дека ЕУ мора да ја одржи својата политичка понуда кон земјите што сакаат членство.
Сепак, преговорите ќе бидат долги и политички тешки. Украина треба да спроведе длабоки реформи во време на војна, додека Молдавија мора да ја зајакне институционалната отпорност и да го продолжи усогласувањето со европските стандарди. Отворањето на кластерот е почеток на нова фаза, но секое следно поглавје ќе бара согласност од земјите членки.
Одлуката има и поширока порака за регионот. Додека Украина и Молдавија добиваат нов импулс, Западен Балкан останува во комплексен и често бавен процес на пристапување. Тоа ја отвора дилемата како ЕУ ќе ја балансира поддршката за источните кандидати со ветувањата дадени на балканските земји, меѓу кои и Македонија.
За Брисел, ова е геополитичка одлука исто колку што е и технички чекор во процесот на проширување. Во услови на војна во Украина, руско влијание во соседството и растечки притисок врз европската безбедност, Унијата испраќа порака дека пристапувањето останува инструмент за стабилност, реформи и политичко врзување на земјите кандидати кон европскиот блок.
